Levert religieuze diversiteit niets dan problemen op?


‘Religieuze diversiteit levert niets dan problemen op, dus we moeten er zo snel mogelijk vanaf.’  Dat is het standpunt van veel Nederlanders. Al jarenlang is er een hoop discussie rondom de multiculturele samenleving en de prominente aanwezigheid van de Islam in ons land. ‘Het is te vroeg om de vraag of de islam een bijdrage levert aan de Nederlandse cultuur bevestigend te beantwoorden. Maar de islam heeft die potentie wel.’ Dat schrijft de beste islamitische theoloog van het jaar, Mohamed Ajouaou.

Ajouaou schreef hierover een artikel in het boek Islam in Nederland, theologische bijdragen in tijden van secularisering. Verschillende auteurs gaan in op de integratie van moslims en de vraag in welke zin de islam een democratische cultuur uitsluit. Maar zij verkennen ook moslimvisies op de relatie tussen mensen en God, tussen individu en samenleving, tussen autonomie en gehoorzaamheid. Het gaat ze er daarbij niet om ‘de’ islam te bespreken, maar om te laten zien hoe de islam aan het maatschappelijk gesprek kan bijdragen.

In LUX-Nijmegen is vanavond een debat met professor Erik Borgman (hoogleraar Theologie van de religie aan de Universiteit Tilburg), Mohamed Ajouaou (universitair docent islam aan de Vrije Universiteit Amsterdam), Hans Jansen (arabist, islamoloog en auteur van Zelf Koran lezen) en Martijn de Koning (onderzoeker en docent islam aan de Radboud Universiteit en auteur van Zoeken naar een ‘zuivere’ islam).

LUX: ‘De aanwezigheid van verschillende religieuze tradities zorgt volgens veel mensen voor conflicten en maatschappelijke problemen. Reden genoeg om mensen met een afwijkende overtuiging zo snel mogelijk te laten integreren!’

‘Maar is dit standpunt wel terecht?’ vervolgt LUX, ‘is religieuze diversiteit per definitie problematisch? Hoogleraar Erik Borgman ziet juist de voordelen van een religieus diverse samenleving. De onenigheid die het met zich meebrengt zorgt voor dynamiek in onze samenleving en dat is precies wat we nodig hebben. Kortom: hoog tijd om de voor- en nadelen van religieuze diversiteit opnieuw eens op een rijtje te zetten.’

Lux, Nijmegen, Mariënburg 38-39, Nijmegen, 20.00 uur

Zie: Lux Live: Religieuze diversiteit – niets dan problemen? (Debat)

Islam in Nederland
Theologische bijdragen in tijden van secularisering
M. Ajouaou, E. Borgman & P. Valkenberg (red.)
Uitgeverij Boom

Spinoza en de theorie van het waangeloof


‘Juist in deze tijd van crises is het goed ‘Spinoza’s filosofie als godsdienstkritiek’ te lezen. Het verheldert veel van onze huidige situatie. De lezer kan zelf de toepassing van deze ‘theorie van het waangeloof’ wel toepassen op onze tijd vol waan over economische groei, over geld en euro, over hebzucht, bonussen etc.’

Pleidooi voor heruitgave 
Dit zegt Stan Verdult van het blog Spinoza de Benedictus in zijn bespreking van het boek (proefschrift) Drie perspectieven op religie in het denken van Spinoza – een onderzoek naar de verschillende betekenissen van religie in het oeuvre van Spinoza door arts en filosoof Paul Juffermans. In dit boek onderscheidt laatstgenoemde drie perspectieven op religie in het denken van Spinoza over religie. Aan elk perspectief wijdt hij een uitvoerig hoofdstuk of deel.

Juffermans bespreekt Spinoza’s filosofie als godsdienstkritiek, met name over de superstitie (waangeloof, pd); filosofische religie: filosofie als metafysisch gefundeerde ethiek-religieuze heilsweg en filosofisch-wetenschappelijk onderzoek van de historische religieuze (westerse) tradities: de openbaringsreligies van Jodendom en christendom.

Verdult: ‘Uitvoerig laat Juffermans zien hoe voor Spinoza de passionele gemoedsgesteldheid (hoop, vrees, hoogmoed, haat etc.) ten grondslag ligt aan de superstitie (en niet zozeer de verwarrende godsbeelden zelf). Voorts hoe waangeloof tot conflictueuze gevolgen voor de samenleving leidt; hoe angst en superstitie instrument worden van godsdienst en politiek om het volk te regeren. En hoe dit in sommige tijden kan escaleren.’

‘Wat zou het goed zijn,’ zegt Verdult ten slotte, ‘wanneer dit deel als zelfstandig boek zou verschijnen. Het vergt slechts beperkte redactionele wijzigingen en behoeft m.i. geen actualiseringen. Het boekje over het waangeloof, waaraan we in alle tijden onderhevig zijn (en bepaald niet alleen op het vlak van godsdienst) zoals het uit Spinoza’s filosofie wordt gepresenteerd is nog steeds geldig en uiterst nuttig. Ik zeg: Doen!

Zie: Paul Juffermans schreef goed boekdeel over Spinoza’s ‘theorie van het waangeloof’ – een pleidooi voor heruitgave

N.B. Hier is het boek nog wel verkrijgbaar.