Iemand, niets ‘iets’, heeft de kosmos gemaakt


In debat met atheïst Herman Philipse eergisteren in Felix & Sofie vertelde filosoof Emanuel Rutten dat als de kosmos inderdaad is begonnen te bestaan, zij dan een oorzaak moet hebben voor haar ontstaan. Het is immers redelijk om ervan uit te gaan dat alles wat is begonnen te bestaan, waaronder dus de kosmos zelf, een oorzaak moet hebben voor zijn of haar ontstaan.

De ontstaansoorzaak van de kosmos is echter de ontstaansoorzaak van alle ruimte, tijd en materie. Maar dan dient deze oorzaak zelf buiten ruimte, tijd en materie te bestaan. ‘Iemand heeft de kosmos gemaakt,’ verklaarde filosoof Emanuel Rutten in zijn openingstoespraak afgelopen dinsdag in Felix en Sofie, waar hij inging op de vraag of geloof in God rationeel aanvaardbaar is. Hij deed dit in debat met Herman Philipse over de vraag over de houdbaarheid van het geloof in God.

Nu zijn er redelijkerwijs twee kandidaten voor een immateriële, boventijdelijke en bovenruimtelijke oorsprong van de kosmos, namelijk enerzijds een abstracte entiteit, zoals proposities of wiskundige objecten en anderzijds een immaterieel bewustzijn. Nu zijn abstracte entiteiten causaal inert, zij kunnen niets veroorzaken. Maar dan volgt dat de oorzaak van de wereld een intentionele act betreft van een immaterieel bewustzijn. De oorsprong van de kosmos is dus niet gelegen in een iets, maar in een iemand, in een persoon in plaats van in een ding.

Rutten verklaart in zijn toespraak ‘Is geloof in God rationeel aanvaardbaar?’ dat het theïsme als wereldbeeld niet alleen consistent, coherent, sterk integratief en compatibel is met de positieve vakwetenschappen, maar zij geeft volgens de filosoof tevens een samenhangend antwoord op de grote oorsprongsvragen van de mensheid.

Bovendien is het theïsme in staat een groot aantal andere onderling kwalitatief sterk verschillende fenomenen op een geïntegreerde wijze te verklaren, zoals het feit dat er überhaupt iets is en niet veeleer niets, het bestaan van contingente objecten en stabiele logische en fysische wetten, het feit dat ons universum een absoluut begin heeft gehad oftewel een eindige tijdsduur geleden is ontstaan, de saillante fine-tuning van de kosmos, de opmerkelijke effectiviteit van de wiskunde als beschrijvingstaal van de natuur, de persistentie van objecten, de objectiviteit van het verleden, het bestaan van bewustzijn, het bestaan van vrije wil, het vertrouwen in de betrouwbaarheid van ons redevermogen en onze zintuigen, de ervaring van de objectiviteit van morele waarden en van mathematische waarheden, ervaringen van schoonheid en van het sublieme, en allerlei vormen van mystieke en religieuze ervaringen.

Zie voor de volledige openingstoespraak van Emanuel Rutten:
Is geloof in God rationeel aanvaardbaar? (26-06-2012)

Emanuel Rutten heeft wiskunde en filosofie gestudeerd, en beide studies afgerond met het judicium cum laude. In 2010 begon hij met een promotie in de wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit. Zijn werkterrein betreft de systematische wijsbegeerte met als specialisaties formele ontologie en epistemologie. Dit najaar promoveert hij met zijn dissertatie: A Critical Assessment of Contemporary Cosmological Arguments: Towards a Renewed Case for Theism. (Foto: pd)

Illustratie Big Bang Explosion: scilogs.be: ‘De geschiedenis van het heelal in een notendop: vlak na het ontstaan van het heelal treedt er een korte periode van inflatie op waarbij het heelal zeer snel groter wordt.  Hieruit komt het vlakke, homogene en isotrope heelal voort dat we nu kennen.  400000 jaar later ontkoppelen straling en materie doordat elektronen zich aan atoomkernen binden in elektrisch neutrale atomen. Lange tijd gebeurt er niets, maar 400 miljoen jaar later ontstaan de eerste sterren. Nog later groeperen deze zich in sterrenstelsels en ontstaan de eerste planeten.  Sinds de inflatie-periode vertraagt de uitdijing van het heelal onder invloed van de gravitatiekracht, maar uiteindelijk steekt de mysterieuze donkere energie de kop waardoor de uitdijing van het heelal opnieuw versnelt.’

Advertenties

Peter Nissen: ‘Lang leve de Vatileaks’


Binnenkort in de bios. ‘Dankzij de lekkende documenten kunnen we allemaal meekijken en kunnen we vaststellen hoe corrupt de wereld van het Vaticaan is. Ik zou zeggen: uitmesten die handel. Een grote schoonmaak heeft die Vaticaanse zwijnenstal nodig.’ – Dit zegt cultuur- en kerkhistoricus Peter Nissen in ‘Vatileaks: the Continuing Story’. ‘De Franse regisseur Laurent Herbiet heeft aangekondigd de volgende zomer te beginnen met de verfilming van de Vatileaks.’

De titel van de film wordt waarschijnlijk eenvoudigweg ‘Vaticaan’. Volgens de ScreenDaily krijgen Kristin Scott Thomas, André Dussollier and Sergi Lopez de hoofdrollen in deze politieke thriller. De zeven miljoen euro kostende Franstalige productie wordt geschoten in Rome en Zwitserland in juni 2013. De Italiaanse journalist Gianluigi Nuzzi, van het boek ‘His Holiness: The Secret Papers of Benedict XVI’, zal meeschrijven aan het script.

U kent de Vatileaks toch wel, die stroom van brieven en andere documenten over conflicten en intriges in het Vaticaan, die de laatste weken via de Italiaanse pers is uitgelekt? Er is stof genoeg voor een aantal afleveringen, lijkt me. Vatileaks Part I, II and III, zoiets als enkele decennia geleden de Godfather Part I, II and III, waarvan trouwens één aflevering ook gevuld was met Vaticaanse intriges. (Nissen)

NOS op 3 schreef: ‘Het leest als een spannende roman: de Vatileaks. Elke dag lekken er meer vertrouwelijke documenten; vandaag komen weer nieuwe feiten naar boven, uit een dossier van een Vaticaanse bankdirecteur. De stukken schetsen een beeld van een felle machtsstrijd achter de schermen van het pauselijk bolwerk.’

We hebben uit de kwestie van het seksueel misbruik van minderjarigen geleerd dat alleen grote druk van buitenaf de rooms-katholieke kerk ertoe kan bewegen interne wantoestanden aan te pakken. Als de buitenwereld er niet van weet, ziet de kerk geen enkele reden om intern in te grijpen. Pas als iedereen meekijkt, komt er enig schaamtebesef en enig gevoel voor fatsoen in de gemijterde hoofden. Daarom: hoe meer onthullingen over fraude, over corruptie, over vriendjespolitiek, over hypocrisie, over interne machtsstrijd, over dubbele moraal enzovoorts, des te groter de kans dat er eindelijk eens iets aan gebeurt. Dus: lang leve de Vatileaks. (Nissen)

Zie: Vatileaks: the Continuing Story 

en: Laurent Herbiet to shoot Vatican-set political thriller 

Peter Nissen (* 1957) groeide op in Midden-Limburg en studeerde theologie en kerkgeschiedenis aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Na zijn promotie te Amsterdam was hij docent kerkgeschiedenis aan verschillende theologische opleidingen. Van 1994 tot 1998 was hij bijzonder hoogleraar Cultuur in Brabant aan de Katholieke Universiteit Brabant te Tilburg, van 1998 tot 2008 hoogleraar kerkgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen, van 2008 tot 2009 hoogleraar cultuurgeschiedenis van het christendom aan de Universiteit van Tilburg en sinds 2009 hoogleraar cultuurgeschiedenis van de religiositeit aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Foto Vatileaks: Vatileaks. com

Foto Peter Nissen: peternissen.nl