Op zoek naar de vergeten oorsprong van het christendom


Historicus en hoogleraar kerkgeschiedenis aan de universiteit van Oxford, Diarmaid MacCulloch, maakt met A History of Christianity korte metten met het verhaal dat het christendom begon toen Paulus het van Jeruzalem naar Rome bracht. Hij laat zien dat de oorsprong van het christendom oostelijker gezocht moet worden, en dat het ooit op het punt stond om in Azië te triomferen, en zelfs in China. Bagdad had zelfs het hoofdkwartier van het christendom kunnen worden, in plaats van Rome. 

Op 23, 30 juni, 7, 14, 21 en 28 juli 2012 zendt de EO
de BBC-documentaire A History of Christianity uit.
In zes delen verhaalt MacCulloch (zie interview)
over de geschiedenis van het wereldwijde christendom.

Het vroege christendom
In het eerste van de zes delen van deze serie die vier continenten bestrijkt, gaat professor MacCulloch op zoek naar de vergeten oorsprong van het christendom. Hij maakt korte metten met het bekende verhaal dat het allemaal begon toen de apostel Paulus het christendom van Jeruzalem naar Rome bracht.

In plaats daarvan laat hij zien dat de oorsprong van het christendom oostelijker gezocht moet worden, en dat het ooit op het punt stond om in Azië te triomferen, en zelfs in China. Bagdad had zelfs het hoofdkwartier van het christendom kunnen worden, in plaats van Rome. Als dat gebeurd was, had het westelijke christendom er heel anders uitgezien.

Katholicisme: de onvoorspelbare opkomst van Rome
In deel 2 onthult MacCulloch verrassend dat de biecht door monniken op een afgelegen eiland voor de kust van Ierland is bedacht en dat Engeland haar universiteitssysteem aan de kruistochten te danken heeft.

Meer dan een miljard christenen gehoorzaamt Rome; dat is meer dan de helft van alle christenen. Maar hoe kon een kleine joodse sekte uit het Palestina van de eerste eeuw, die nederigheid en de deugd van de armoede predikte, uitgroeien tot de gevestigde religie van West-Europa, machtig en gedragen door de onwankelbare gehoorzaamheid van de gelovigen?

Orthodoxie: van Rijk naar Rijk
Na zijn hoogtijdagen in het Oost-Romeinse Rijk kreeg het christendom te maken met de expansie van de islam en het verraad door katholieken op kruistocht. Het werd het ingelijfd door de Russische tsaren en stierf het bijna uit onder het sovjetcommunisme.

MacCulloch bezoekt de grootste collectie vroege iconen in de Sinaï-woestijn, een relikwie dat de beeldenstorm in Istanbul heeft overleefd en de kathedraal van Ivan de Verschrikkelijke in Moskou. Zo hoopt hij het geheim van zijn voortbestaan te ontdekken.

Reformatie: het Individu voor God
MacCulloch laat zien hoe Luther gezangen schreef om de boodschap van de Bijbel te doceren, en hoe een smakelijke worst de aanleiding was voor Ulrich Zwingli, een Zwitserse reformator, om de heiligenbeelden neer te halen, gehuwde geestelijken toe te staan en te ontkennen dat de hostie en de wijn het lichaam van bloed van Christus waren.

In het vierde deel van zijn Geschiedenis van het christendom vertelt Diarmaid MacCulloch over de Reformatie en hoe een geloof dat gebaseerd was op gehoorzaamheid een geloof voortbracht gebaseerd op individueel geweten.

De evangelische explosie
Het evangelisch protestantisme wordt voortgedreven door een gevoel voor sociale rechtvaardigheid en de veronderstelling dat je een rechtstreekse emotionele relatie met God kan hebben.

In het vijfde deel volgt Diarmaid MacCulloch de groei van een uitbundige geloofsuitdrukking die zich over de hele wereld heeft verspreid: het evangelisch protestantisme. Tegenwoordig wordt het geassocieerd met conservatieve politiek, maar het volledige verhaal laat toch en ander beeld zien.

God in reparatie
Ondanks de aanvallen van Newton, Voltaire, de Franse revolutionairen en Darwin heeft het christendom een opmerkelijke veerkracht aan de dag gelegd. De morele geloofwaardigheid van het christendom heeft de grootste schade opgelopen door de twee wereldoorlogen en de verbondenheid met het fascisme en het nazisme. Maar juist in tijden van crisis herontdekt het christendom diepe en eeuwige waarheden over zichzelf.

MacCulloch plaatst vraagtekens bij de simplistische opvatting dat het christelijke geloof al voor de gestage opkomst van de wetenschap, de rede en de vooruitgang geleidelijk aan het wegebben was, maar toont zelfs aan hoe het geloof weer aan een onverwachte opmars bezig is.

Bron: EO-persinformatie / Klik op de foto’s voor nog andere info.

De geschiedenis van het Christendom

ISBN 9789049103378 | 2009

1088 blz. | gebonden | druk 1

Uitgeverij Het Spectrum

Nu bij Wever van Wijnen van € 59,99 voor € 19,99, zolang de voorraad strekt.

Advertisements

About Paul Delfgaauw

Zinzoeker Paul Delfgaauw, sinds september 2014 student Religiestudies, richting Media & Cultuur. Sinds 2016 Vrije Studierichting, aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (voorheen HGU). Hij verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Eigenlijk al vanaf het moment dat hij tijdens zijn eerste catechismusles de vraag kreeg voorgelegd waartoe de mens op aarde is. Sindsdien grasduint hij door boeken, tijdschriften en kranten die verhalen over zingeving, overtuigd als hij is dat God bestaat of gebeurt en op bovennatuurlijke wijze deel uitmaakt van ons leven. Op kritische wijze volgt hij zin en onzin van religie en filosofie en schuwt daarbij ook het gedachtegoed van het humanisme en atheïsme niet. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd nog meer stof tot nadenken over goden, mensen en hun zoektocht naar elkaar. En met hopelijk begrip voor elkaar.

1 Response

  1. joost tibosch sr

    Beperk me even tot de kop en de “vergeten oorsprong”. Blijkbaar kent ook de kerkgeschiedenisman de oorsprong van het christendom. Zonder Jezus te noemen – en die blijft toch wel erg beslissend bij vermelding van oorsprong van christendom- vermeldt hij toch de joodse sekte van het christendom uit de eerste eeuw. Wat die joodse sekte betreft is contact met de nieuwste exegese van het NT ook een McCulloch aan te raden. Ondanks alle moeilijk traceerbare, meestal via de alexandrijnse christenen, verspreiding van het christendom oostwaarts, is de verspreiding in het Romeinse Rijk beslissend geweest voor verdere groei van het christendom, wat men van die groei dan ook mag denken met beoordeling vanuit de oorsprong Jezus..

    Like

Reacties zijn gesloten.