‘De economie als morele wetenschap moet terug’


‘Mettertijd zal de economie haar plaats verliezen als de koningin van de sociale wetenschappen. De economie kan ons op de drempel brengen van de overvloed, maar dient zich dan terug te trekken uit de controle van ons leven. Ik juich de dag toe waarop economen slechts net zo nuttig zullen zijn als tandartsen.’ Dit zegt Edward Skidelsky, aangehaald door Frans Crols in Tertio in het artikel U bent gulzig en mist plezier.

‘De index van het boek How Much is Enough? bevat opvallende verwijzingen naar christelijke beginselen en teksten. De kerkelijke leerstellingen en de ideeën van Aristoteles over het goede leven buitelen van veel bladzijden. Dit is onalledaags voor wie de crisis wil begrijpen en genezen.’

‘We moeten de inzichten van de economie opnieuw verbinden met de ethische verbeeldingskracht van de filosofie. De oude idee van de economie als morele wetenschap dient nieuw leven ingeblazen te worden. Bezien als morele wetenschap is zij een visie op mensen die in gemeenschappen samenwonen, en niet een van interacterende robotten.’ 

Volgens Robert en Edward Skidelsky (in Tertio, 24 oktober 2012) is het kapitalisme een tweesnijdend zwaard, aan de ene kant heeft het gezorgd voor grote verbeteringen in de materiële levensomstandigheden van veel mensen, aan de andere kant heeft het verwerpelijke menselijke eigenschappen aangescherpt, denk aan grijpzucht, jaloezie en gierigheid. ‘Ons recept is om dat monster opnieuw te ketenen door te rade te gaan bij de grootste denkers en beschavingen voor hun visie op het goede leven.’ (Foto: Robert Skidelsky – skidelskyr.com)

‘Een van de vele sterke kanten van de katholieke leer is dat die in gelijke mate zowel het staatssocialisme verwerpt als het ongebreidelde kapitalisme. De encycliek Rerum Novarum van Leo XIII van 1891 opent met een prachtige veroordeling van de kapitalistische uitbuiting waarvoor Karl Marx zeker had willen tekenen,’ legt Edward uit.’ 

‘Het grootste deel van haar lange geschiedenis is de liberale traditie doordrongen geweest van klassieke en christelijke idealen van waardigheid, beschaafdheid en verdraagzaamheid, stelt Edward ferm: ‘Vergeet niet dat Alfred Marshall, de grote econoom en de docent van Keynes, de economie definieerde als de studie van de materiële voorwaarden van het welzijn, een definitie die het aristotelische en christelijke concept omsluit van rijkdom als middel om een doel te bereiken.’

In het artikel Wat minder ‘meer’ graag vraagt belijdend Anglicaan Edward Skidelsky  zich af of we het wel allemaal willen, dat ‘goede leven’ waar iedereen het over heeft, en wat dat eigenlijk is, een mooi opgeblonken luxebak met chromen velgen en parkeersensoren op een veel te grote oprit, of mag het wat minder zijn?
(foto: Edward Skidelsky – socialsciences.exeter.ac.uk)

‘Het antwoord op die vraag ligt voor het grijpen. Een mens heeft een gezond lichaam en een bevrijde geest nodig. Hij heeft behoefte aan liefde, veiligheid om te plannen en te vernieuwen, een privéruimte waarin hij ‘zichzelf kan zijn’, en tijd om de dingen te doen waar hij zelf voor kiest, dingen waartoe hij niet wordt gedwongen. Hij kan best zonder sushidoosjes en voorgewassen slabladeren. Een economisch stelsel dat is gericht op de productie van prullaria en gadgets drijft ons weg van het goede leven in plaats van ons ernaartoe te leiden.’

How much is enough?
Robert en Edward Skidelsky

The Love of Money, and the Case for the Good Life

Publisher: ALLEN LANE

2012

ISBN: 9781846144486

Zie: ‘U bent gulzig en mist plezier’
(‘Vader en zoon Skidelsky promoten met deugden goede leven.’)

en: Wat minder ‘meer’ graag   

Foto: Is een Porsche Cayenne GTS genoeg? (Fabrizio Bensch/Reuters)

‘Filosofie heeft mijn leven gered’


Een revolutie in de filosofie. – ‘Filosoof Jules Evans kwam in aanraking met de stoïcijnse filosofie toen hij afkickte van zijn verslaving aan verdovende middelen. Volgens hem is de stoïcijnse filosofie van grote therapeutische waarde.’ – Aldus Filosofie Magazine. Evans en classicus Anton van Hooff vertellen op maandag 29 oktober in de Rode Hoed over de waarde van de Stoa voor het dagelijks leven. 

Jules Evans schreef het boek Filosofie voor het leven En andere gevaarlijke situaties, dat deze maand verscheen. Op de middelbare school gebruikte Jules Evans nogal wat partydrugs. Hij werd er erg angstig van. De filosofie redde hem echter uit zijn emotionele crisis. Evans raakte gefascineerd door de filosofen uit de Oudheid, vooral door hoe ze ons vandaag de dag nog steeds kunnen helpen. Hij sprak met soldaten, psychologen, gangsters, astronauten en anarchisten en ontdekte hoe mensen filosofie gebruiken om hun leven te verbeteren.

‘Zodra de avond valt, keer ik terug naar huis en ga naar mijn studeervertrek. Op de drempel doe ik mijn modderige, bezwete werkkleding uit en trek het tenue aan voor hof en paleis. In deze plechtige dracht betreed ik de klassieke hoven van de oude denkers, die mij verwelkomen. Daar smaak ik het voedsel dat uitsluitend voor mij bestemd is en waar ik voor werd geboren. Ik neem de vrijheid tot hen te spreken en te vragen naar de beweegredenen voor hun handelen, en zij staan mij welwillend te woord. En gedurende het tijdsbestek van vier uur vergeet ik de wereld, laat ergernissen achter me, ben niet langer bevreesd voor armoede en sidder niet meer voor de dood… (Niccolò Machiavelli – motto in het boek van Evans)

Classicus Anton van Hooff, auteur van een biografie over Marcus Aurelius, was in zijn jeugd ook zeer gegrepen door de Stoa maar kreeg op latere leeftijd bedenkingen bij de stoïcijnse onthechting. Zijn de inzichten uit de klassieke filosofie heilzaam voor onze geestelijke gezondheid? Moeten we allemaal zelf stoïcijn willen worden?

Jules Evans (foto: philosophyforlife.org) is misschien briljant, misschien een voorbijganger in de filosofie, maar zijn nieuwe boek is in ieder geval toegankelijk, doordacht én een aanrader. En zeker een revolutie in de filosofie. Voor hem is de antieke filosofie de ultieme bron voor eigentijdse zelfhulp. Jules is een jong filosofisch talent. Met name omdat hij filosofie met psychologie combineert. Een spannende ervaring. Jules gebruikte vroeger geregeld verdovende middelen. Toen dit uit de hand liep, en hij ging afkicken kwam hij in aanraking met filosofie. Filosofie heeft mijn leven gered, zo zegt hij zelf. (inspirerendleven.nl)

Wat heb je aan filosofie bij geestelijke nood
STOÏCIJNSE FILOSOFIE ALS THERAPIE?
Jules Evans & Anton van Hooff
Filosofie in de Rode Hoed 29 oktober, aanvang: 20.00 uur, Rode Hoed Keizersgracht 102, Amsterdam.  www.rodehoed.nl

Mijn opvattingen waren onbewuste, niet-getoetste gedachten. Ik leerde hoe ik ze kon toetsen, hoe ik ze tegen het licht van het kritisch denken kon houden om te zien of ze standhielden. Ik leerde tegen mezelf zeggen: ‘Waarom zou iedereen een positieve indruk van mij moeten hebben? Is dat realistisch? Misschien kan ik mezelf accepteren en mezelf aardig vinden, ook al zijn er mensen die daar anders over denken.’ (Uit: Filosofie voor het leven en andere gevaarlijke situaties)

Anton van Hooff (1943) (foto amboanthos.nl) was tot 2008 hoofddocent klassieke geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij publiceerde onder andere over Caesar, Polybius, banditisme, Spartacus en zelfdoding in de Oudheid. Hij schrijft voor diverse kranten en tijdschriften, en hij geeft lezingen over onderwerpen uit de klassieke geschiedenis. Sinds zijn pensionering doceert hij klassieke talen aan het Stedelijk Gymnasium Nijmegen.

Filosofie voor het leven En andere gevaarlijke situaties
Jules Evans | ISBN 9789025901752
Uitgeverij Ten Have | oktober 2012 | € 19,95

Foto: Locatie: Nieuwe Keizersgracht 1a (inspirerendleven.nl)