Een wetenschappelijk argument voor de eeuwigdurende ziel


De documentaireserie ‘Through The Wormhole’ gaat over existentiële vragen en de geheimen van het heelal. Wat er gebeurt als we sterven, wat ons tot unieke wezens met een bewustzijn maakt en of er leven is na de dood.  Morgan Freeman 
is de presentator. Hij vertelt over de geheimen van de kosmos die aan gene zijde van het wormgat liggen en vraagt zich af of er een vonk in ons doorleeft nadat ons lichaam is gestorven.
‘De zoektocht naar de waarheid is een speurtocht naar de ziel.’

Hieronder geef ik summier – en slechts gedeeltelijk – weer wat er in de documentaire ter sprake komt in het eerste deel: ‘Is there life after death?’. We zien neurochirurg Eben Alexander (foto: Trouw) die meningitis kreeg. Na zeven dagen hersendood te zijn geweest, ontwaakte hij uit zijn coma.
Hij vindt zijn bijna-doodervaring die hij toen had lastig te verklaren vanuit een neurowetenschappelijk standpunt en zegt dat er geen goede neurofysiologische verklaring is voor bijna-doodervaringen.

Dr Stuart Hameroff van de Universiteit van Arizona bestudeert het bewustzijn en is ook anesthesist.

‘Onder narcose dromen mensen niet. Er is geen bewustzijn, geen besef van tijd. Narcose neemt het bewustzijn weg, maar het brein blijft actief.’

Hameroff raakte geobsedeerd door het verband tussen hersenactiviteit en bewustzijn en kwam  in contact met natuurkundige Roger Penrose. Samen ontwikkelden ze een theorie hoe het brein werkt. Die vormt een wetenschappelijk argument voor een eeuwigdurende ziel. De kern ervan vormen volgens hen de microtubuli in de hersencellen. Ze denken dat ze de ‘boordcomputers van de cel’ vormen. En deze verwerken informatie op moleculair niveau.
Volgens Hameroff en Penrose stellen neuronen ons in staat om als kwantumcomputer te werken.

Volgens sommige geleerden spelen kwantumprocessen een rol bij bewustzijn. De neuronen in de hersenen zijn verbonden ondanks hun onderlinge afstanden. Volgens Hameroff (foto: dailygrailen Penrose hebben veranderingen in de microtubuli in één cel gevolgen voor microtubuli in een andere.

Maar dat is nog niet alles. Volgens de kwantumtheorie kan elk punt in de ruimte, zelfs lege ruimte, informatie bevatten.

‘Op het laagste niveau bevindt zich kwantuminformatie. Ze hangen samen en de één beïnvloedt de ander.’

De microtubuli kunnen verstrengeld raken met de wereld buiten het brein. Net zoals deze neuronen zijn verstrengeld, kan het bewustzijn verstrengeld zijn met de wereld buiten het brein. Volgens Hameroff bestaan onze zielen uit iets fundamentelers dan neuronen. Ze bestaan uit stof waaruit het universum is gebouwd.

‘Ik denk dat de voorloper, het protobewustzijn, wellicht al sinds de Big Bang aanwezig is.’

Dat lijkt op het geloof van boeddhisten en hindoes dat het bewustzijn onderdeel is van het universum.  Misschien is er verder niets in het universum. Als het bewustzijn een kwantumproces is kan dat het raadsel van de bijna-doodervaringen oplossen.

‘Stel dat het hart stopt met slaan en de bloedsomloop stopt. De microtubuli raken hun kwantumtoestand kwijt. Maar de informatie in de microtubuli kan niet worden vernietigd. Die verspreidt zich over de rest van het universum. Als de patiënt wordt gereanimeerd keert de kwantuminformatie terug en heeft hij een bijna-doodervaring. Als de patiënt daarentegen overlijdt, is het mogelijk dat de kwantuminformatie buiten het lichaam voorbestaat als ‘ziel’.’

De wetenschap heeft moeite met de ziel als kwantumcomputer. Maar Hameroff denkt dat onderzoek zijn beweringen staaft. Kwantumeffecten sturen aantoonbaar diverse biologische processen: van de vogeltrek tot fotosynthese en onze reuk.

‘Niemand heeft de theorie serieus aangevallen. Hij staat nog altijd. Nieuwe bewijzen steunen de ideeën die we 15 jaar geleden postuleerden. Maar we weten nog altijd niet waar het bewustzijn vandaan komt of wat ermee gebeurt als we sterven. Als we het bewust zijn konden meten, konden we antwoorden formuleren. Wellicht kan dat binnenkort. Eén geleerde dringt door in onze geest in de hoop het mentale patroon te ontdekken die maakt wat we zijn.’

Freeman stelt dat als de ziel zelfbewust is, hij niet is voorbehouden aan de mens. Een mier heeft er wat van, een kwal iets meer, een hond nog meer. Hoe meer intellectueel vermogen, hoe meer ziel. Zo varieert het zielsniveau van dier tot dier en van mens tot mens.

Volgens Alexander zou je op basis van bijna-doodervaringen denken dat het bewustzijn functioneert buiten het lichaam om. Hameroff en Penrose (foto: wiki) denken dat de kwantumaanpak van het bewustzijn kan verklaren waarom we hier zijn, of er een leven na de dood is, of we reïncarneren en of het bewustzijn na onze dood voortbestaat.

Alexander heeft de overtuiging – en hij weet het zeker – dat onze zielen buiten dit aardse bestaan voortleven. Dat is de ware realiteit. Daar komen we achter als we deze aarde verlaten.

Freeman voegt daaraan toe dat we uiteindelijk allemaal achter de waarheid komen.

Bron: ‘Through The Wormhole: season two,  with Morgan Freeman. ‘Is there life after death? DVD-Video – nbdbiblion.nl – bestelnummer: 2012.17.4364.

Advertenties

About Paul Delfgaauw

Zinzoeker Paul Delfgaauw, sinds september 2014 student Religiestudies, richting Media & Cultuur. Sinds 2016 Vrije Studierichting, aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (voorheen HGU). Hij verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Eigenlijk al vanaf het moment dat hij tijdens zijn eerste catechismusles de vraag kreeg voorgelegd waartoe de mens op aarde is. Sindsdien grasduint hij door boeken, tijdschriften en kranten die verhalen over zingeving, overtuigd als hij is dat God bestaat of gebeurt en op bovennatuurlijke wijze deel uitmaakt van ons leven. Op kritische wijze volgt hij zin en onzin van religie en filosofie en schuwt daarbij ook het gedachtegoed van het humanisme en atheïsme niet. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd nog meer stof tot nadenken over goden, mensen en hun zoektocht naar elkaar. En met hopelijk begrip voor elkaar.

4 Responses

  1. -Bewustzijn is het ‘innere’ der dingen zelf, dat we volgens Kant nooit kunnen echt kennen .
    -Maar alles heeft een ‘innere’ en dus ook een bewustzijn ; en dat bewustzijn is aangepast aan de vorm waarin het werkzaam is .
    -Een vogel of een steen heeft dus een verschillend bewustzijn, volgens zijn eigen vorm ( vorm = idee volgens Aristoteles) en noodzaak .
    -Soms – bij slaap bv.- zijn we ons niet bewust van ons bewustzijn; dat zich alsdan minder geconcentreerd voordoet .
    -Dus na onze dood, zal ook dat bewustzijn enigszins veranderen ;en zich aan nieuwere vormen aanpassen .
    -Aldus is ook ons bewustzijn en ook ons leven een moment in de evolutie van een absolute idee, de logische noodwendigheid zelf .
    -Zo gezien blijft onze ‘ziel’ -indien men deze ons bewustzijn of onze innerlijke energie wil en kan noemen- eeuwig, net zoals naar analogie de ‘wet van behoud van energie’ alles slechts een omzetten is van massa, materie naar energie en vice versa .
    -Maar die energie zelf is de Logos of absolute idee zelf, die evolueert .
    -Logos of absolute logica = een dwingend-zijn,= een wil = die energie wordt en zich vervormd in de ‘dingen’ zelf ; ook in ons…
    -Zo gezien is alles eeuwig onder een vorm van ‘E’ of van’ mc²’ of van ‘Psy ‘zelf … (E=mc²=Psy) …

    Like

  2. Weer zo’n bewering die niet falsifieerbaar is en die het bewustzijn een mystieke aangelegenheid vindt waardoor wetenschappelijk onderzoek naar het bewustzijn verlamd wordt.
    De hypothese is, dat wanneer je sterft, geen bewustzijn meer waarneembaar is. Tot dusver zijn er nog geen aanwijzingen dat dit niet waar zou zijn.
    Een andere hypothese is, dat het bewustzijn een emergente eigenschap is van ons fysieke brein. Hiervoor zijn inmiddels zoveel aanwijzingen, dat dit best wel eens waar zou kunnen zijn en ook hier zijn er nog geen aanwijzingen dat dit niet waar zou zijn.
    Het is geen mysterie, maar een puzzel die om een oplossing vraagt.

    Like

  3. Allereerst dienen we er achter te komen wat bewustzijn eigenlijk is. Ik kan dat vertalen als “weet hebben dat ik ben”.
    Maar wat is ‘zijn’ dan weer? Dat kan je zien als de ‘waarnemer’.

    Maar dan moeten die zaken ook in je zelf te vinden zijn.
    Maar hoe kan de waarnemer zichzelf waar nemen?
    Dat kan dus niet. Via zelfkennis en meditatie is er toch een antwoord te vinden. De oplossing schuilt er in om niets waar te nemen en zodoende alleen het waarnemendheid (de waarnemer) te zijn. Dit is bijna niet uit te leggen, maar dan weet je dat bewustzijn geen product is van de hersens.

    Like

Reacties zijn gesloten.