De logische orde is bewijs bestaan van God

MINOLTA DIGITAL CAMERA
‘Want alleen een intelligente schepper kan een wereld creëren die logisch geordend is. Bovendien heeft de schepper ons een verstand gegeven dat logisch werkt, zodat wij de logische orde in de werkelijkheid kunnen begrijpen. Dit lijkt een krachtig argument voor het bestaan van God.’ – Aldus docent filosofie Jan Riemersma in zijn jongste artikel Logica, Plantinga en het Naturalisme.
 

Riemersma verwijst hiermee naar Alvin Plantinga, een Amerikaanse filosoof die een ‘stille revolutie’ teweegbracht met wijsgerige vragen over het bestaan van God: ”Tijdens mijn studie kwam ik in aanraking met opvattingen van Freud, Nietzsche en Marx over God en religie. Godsdienst zou een projectie zijn, dood of opium van het volk. Maar argumentatie en logica vormen de basisgereedschappen voor filosofen. De genoemde denkers poneren stellingen maar argumenteren niet. Waarom zou ik hun opvattingen blindelings accepteren?’

Alvin_Plantinga‘Plantinga (foto: wikimedia) meent dat het bestaan van een logische orde dan ook uitwijst dat wetenschap en religie niet met elkaar op gespannen voet staan. Integendeel, de logische orde is juist in harmonie met de gedachte dat God bestaat en de wereld geschapen heeft!’

Is er een goede verklaring voor de logische wetten, vraagt Riemersma zich af. Volgens hem lijken de wetten domweg uit de lucht gevallen en kan je er niets over zeggen. Niets voor Riemersma natuurlijk: hij zegt er wel wat over en haalt Plantinga erbij.

‘De moderne natuurwetenschappen zijn ondenkbaar zonder wiskunde. Het is echter moeilijk voorstelbaar dat de wiskunde, deze meest abstracte van alle wetenschappen, heeft kunnen ontstaan door het duw en trekwerk van de natuur. Wiskunde en logica, de toppen in het intellectuele hooggebergte, kunnen geen louter evolutionaire oorsprong hebben.’

Volgens Riemersma moet een grotere intelligentie moet de logica en wiskunde aan ons hebben verstrekt. Het probleem is echter dat om een wetenschappelijke theorie te bewijzen de wetenschapper geen bovennatuurlijke middelen nodig heeft, dus meent de naturalist ook geen bovennatuurlijke middelen nodig te hebben om de ‘grote vragen’ te beantwoorden…

‘Volgens de naturalist bestaat God niet, heeft de mens geen geest, geen vrije wil en heeft het bestaan geen zin. Het naturalisme is dan ook zonder meer strijdig met het geloof van de theist. Dit is echter geen enkel bezwaar, aldus Plantinga, want de naturalist heeft de waarheid niet in pacht.’ 

janriemersmaJan Riemersma, die een proefschrift schreef over de vraag of het bestaan van God al dan niet uitgesloten is, vraagt zich af of de naturalist, uit de aard der zaak, niet moeten zwijgen over de ‘grote vragen’. (foto: facebook)

‘Het theïsme, zo zou een neutrale toeschouwer kunnen zeggen, is daarom zelfs rijker dan het naturalisme: want de theïst vult de wetenschap nuttig aan met een metafysische verklaring (de theïst zegt dat God bestaat, een intelligente bovennatuurlijke schepper, die de reden is voor het bestaan van de logische orde), terwijl de naturalist slechts voortborduurt op de bestaande wetenschappelijke inzichten.’

Zie: Logica, Plantinga en het Naturalisme (De Lachende Theoloog)

Illustr: door Mirjam (hartistiek.nl) – ‘In de natuur is alles één, een logische orde, een logische vorm. Wij mensen zijn in staat ons in te leven in de ander, maar ook in de natuur: in planten, dieren, etc.’

In de huidige economie dansen we om het gouden kalf

goudenkalf

Het kapitalisme en het socialisme laten het allebei afweten. Kan het ‘Bijbelisme’ de oplossing brengen? Universitair docent Roel Jongeneel vindt van wel. ‘Vandaag de dag is het de met schulden gefinancierde kapitalistische dynamiek die aan zichzelf ten onder dreigt te gaan. De financiële sector zit zwaar in de problemen en overheden gaan gebukt onder gapende tekorten en groeiende staatsschuld.’ Jongeneel zegt dat in zijn artikel ‘Laat Bijbels geluid horen in debat over economische crisis’. 

‘Is er een derde weg, die we nog niet hebben bewandeld, maar die mogelijk een uitweg kan bieden? Die vraag is urgenter dan ooit. Zonder een blauwdruk voor een andere economie op zak te hebben, wil ik ervoor pleiten dat christenen zich bezinnen op wat de Bijbel zegt over de economie en dat ze dat in het maatschappelijk debat inbrengen.’ 

roeljongeneelVolgens Jongeneel is er geen goede band tussen vrijheid en verantwoordelijkheid en is het achterliggende mensbeeld van het nog steeds dominante neoliberale denken veel te positief.
(foto: wageningenur.nl)

‘Het debacle dat we nu mee­maken in de economie heeft alles te maken met de haast ongelimiteerde en onverantwoorde schuldfinanciering van onroerend goed, consumptiepatronen en overheidsuitgaven.’

De economie is verzelfstandigd tot een autonome sfeer, zegt Jongeneel, waar eigen wetten en regels gelden: in de Bijbel echter ligt het accent op de inbedding van de economie in de samen­leving en de lokale gemeenschap.

‘En als het fout loopt, wordt de rekening bij het brede publiek gelegd. Van haar, niet het minst van de zwakken, worden dan offers gevraagd, terwijl degenen die leidinggeven aan dit proces, de CEO’s en de bankiers, alleen in het nieuws komen vanwege hun exorbitante beloningen en bonus­regelingen.’

Jongeneel pleit voor een Bijbelse economie: een economie waarin het draait om rechtvaardige verhoudingen en wederzijds dienstbetoon.

Zie: Laat Bijbels geluid horen in debat over economische crisis’

Illustr: jw.org

God had geen keuze bij scheppen heelal?

stephenhawking
Volgens Stephen Hawking had God, als Hij al bestaat, geen keuze bij het scheppen van het heelal. Hij betoogt dat het heelal noodzakelijk is zoals het is en dat God dus niet uit andere mogelijke ontwerpen heeft kunnen kiezen. ‘Zou dat laatste wel mogelijk zijn geweest, dan zouden wij niet hebben kunnen weten welke andere ideeën God heeft gehad en zouden wij de geest van God dus niet, of tenminste niet volledig, hebben kunnen kennen.’

Dit zegt dr. Marc J. de Vries over de biografie Stephen Hawking Leven & Werk in zijn recensie: Natuurkundige Stephen Hawking: Agnost met religieus taalgebruik. De Vries verwijst natuurlijk ook naar het boek dat Hawking in 1988 in één klap wereldberoemd maakte: A Brief History of Time, in datzelfde jaar in het Nederlands verschenen onder de titel Het heelal.

‘In dat boek gaat Hawking weer uit van een begin van het heelal en lijkt het alsof hij het idee van het bestaan van een God toch nodig heeft. De ultieme triomf van de menselijke rede zou dan zijn om via de natuurwetenschappen de geest van God te kennen.
Hawking neigt dus sterk naar determinisme: de dingen hebben een noodzakelijke loop waar God noch mens iets aan kan veranderen. Daarom maakt het ook niet zo veel uit of God bestaat, want dat zou voor het heelal toch geen verschil hebben gemaakt.’ (De Vries)

Ik vind dat een vreemde conclusie. Het maakt natuurlijk juist wèl uit of God bestaat, want het heelal is uiteraard zo gemaakt dat noch de mens noch God zelf iets hoefde te veranderen, want dan had Hij het heelal wel anders vormgegeven – voor zover wij dat met onze beperkte kennis van het universum kunnen overzien.

Of je dat nu determinisme noemt of niet: God heeft het heelal dus precies zo gemaakt als Hijzelf noodzakelijk achtte, inclusief de door de mens ontdekte natuurwetten en inclusief wetten die de wetenschap (nog) niet heeft achterhaald. ‘De dingen hebben een noodzakelijke loop zoals God die gecreëerd heeft,’ had Hawking ook kunnen zeggen.

God heeft deze wetten uiteraard geconstrueerd zoals Hij ze nodig vond. Ze zijn zoals ze zijn. Hij had ze ook anders kunnen ‘organiseren’. Daarom maakt het juist wel uit of God bestaat: dat maakt voor het heelal absoluut verschil uit. Het heelal bestaat immers bij de ‘gratie’ Gods. 

‘Fergusons boek biedt een fascinerende blik op het leven van deze intrigerende man. Het laat zien hoe de genialiteit van Newton van de ene leerstoelhouder in Cambridge op de volgende is overgedragen, maar het geloof in God waarvan Newton nog openlijk getuigde, het heeft afgelegd tegen de verleiding van het naturalisme, waarin God geen rol meer speelt.’ (De Vries)

oerknalSciëntist Hawking had uiteindelijk geen behoefte aan een God en redeneerde Hem met zijn theorieën weg. Hij is het duidelijk niet eens met Isaac Newton die stelde dat de vorming van het universum niet spontaan begon, maar door God in gang werd gezet. Voor Hawking bestaat alleen de fysische werkelijkheid. En die is er blijkbaar ‘gewoon’, zonder oorzaak, of het komt allemaal door de zwaartekracht, zoals Hawking ook eens stelde. En die is er blijkbaar ook ‘gewoon’. (Foto: scientias.nl)

Hawking stelde in 2010 dat, als je wilt, je de wetten van de wetenschap ‘God’ kunt noemen, maar dat het dan geen persoonlijke God is, die je kunt ontmoeten en vragen kunt stellen. – Hij komt daarmee enigszins in de buurt bij wat Albert Einstein ooit zei:

‘De religie van de toekomst zal een kosmische religie zijn. Het zou een persoonlijke God moeten transcenderen, en dogma en theologie vermijden. Zowel het natuurlijke als het spirituele betreffende, zou het gebaseerd moeten zijn op een religieuze intuïtie, afkomstig van de ervaring van alle natuurlijke en spirituele dingen als een betekenisvolle eenheid. Het boeddhisme beantwoordt deze beschrijving. Als er een religie is die om zou kunnen gaan met de moderne wetenschappelijke behoeften, zou dat het boeddhisme zijn.’

Zie: Natuurkundige Stephen Hawking: Agnost met religieus taalgebruik

Stephen Hawking – leven en werk, Kitty Ferguson; uitg. Veen Media, Diemen, 2012; ISBN 978 90 857 1249 7; 389 blz.; 
€ 29,25.