‘Wetenschap van geen belang voor geloof in God’

ikdenkdusikgeloof
‘Een God die onze logische denkwijze overtreft, helpt ons bij het oplossen van een reeks belangrijke theologische problemen,’ zegt filosoof Jan Riemersma in de discussie onder zijn artikel Een wereld voor mensen. ‘Het zegt ons waarom ‘de wetenschap’ van geen belang is voor ons geloof in God. Hij is van een andere orde, we kunnen zijn bestaan niet aantonen in een laboratorium of in een deeltjesversneller.’

‘En dat zou een gelovige ook niet willen; heel de ‘strijd’ tussen wetenschap en geloof kan worden vergeten als we veronderstellen dat God een niet-logische bestaanswijze heeft.’

Riemersma stelt dat er ‘bewijzen’ bestaan die bedoeld zijn om de gelovige een hart onder de riem te steken – en niet zo zeer om het bestaan van God aan te tonen. Als voorbeelden van deze ‘bewijzen’ noemt hij de ‘weddenschap’ van Blaise Pascal, de ‘omkering’ van Søren Kierkegaard en de ‘levende optie’ van William James.

‘Deze filosofen betogen, met zoveel woorden dat het niet nodig is om haarfijn aan te tonen dat God bestaat: de gelovige mag zich tevreden stellen met de gedachte dat het geloof in God zelf een groot goed is.’ 

De filosoof geeft een aantal voorbeelden dat helpt bij het oplossen van een reeks belangrijke problemen indien God onze logische denkwijze overtreft. Het is dan bijvoorbeeld niet redelijk om het kwaad onmiddellijk in verband te brengen met God. God is dan ook niet stelselmatig te bestuderen of te beschrijven. God die onze logische denkwijze overtreft, is vermoedelijk ‘groter’ (= perfecter) dan een God die, net als wij, alle gedachten logisch moet ordenen. En als God een niet-logische bestaanswijze heeft, mogen we eenvoudigweg rekenen op Zijn bestaan. Riemersma (foto: facebook) concludeert dat de gedachte dat de werkelijkheid logisch niet gesloten is, juist een theologisch volmaakter beeld van God oplevert.

janriemersma‘Het geloof is van levensbelang, er staat voor de mens oneindig veel op het spel, namelijk de waarde en inhoud van zijn leven op aarde. Wetenschap daarentegen is werk in aanbouw. Een redelijk mens verlaat zijn huidige onderkomen niet om buiten in de kou alvast te wachten totdat eindelijk de nieuwbouw gereed is. Waarom zouden mensen hun verlangen en hoop dan alvast opgeven om te wachten op de uiteindelijke wetenschappelijke beschrijving van de werkelijkheid? Het minste wat de mens voor zichzelf kan doen is geloven dat het bestaan zinvol is en dat zijn keuzes betekenis hebben’. (Uit: Een wereld voor mensen)

Elders in de reacties pleit Riemersma voor een volstrekt ‘open’ wereld, waarin de logische wetten niet universeel gelden. ‘De natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid is dan voor ons nog wel de meest betrouwbare beschrijving van de werkelijkheid, maar deze natuurlijke wereld is logisch niet begrensd: de natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid is de meest betrouwbare, maar ze is niet volledig.’

‘Een niet-logische werkelijkheid heeft zulke vreemde eigenschappen, dat Gods’ bestaan eigenlijk niet kan worden ontkend. Immers, in een niet-logische werkelijkheid is alles mogelijk? Dus ook het bestaan van God. Dit betekent dat de vraag of God bestaat niet afhankelijk is van de vraag of we zijn bestaan empirisch kunnen aantonen.’ 

Zie: Een wereld voor mensen en de reacties eronder
(Geloof & Wetenschap)

Illustr: visje

Reli-atheïsten: god op een regeringszetel

no-god


‘Net als het christendom, jodendom en de islam zijn communisme en nazisme ook gewoon religies. Totalitaire en allesomvattende denksystemen zijn het.’ Dat zegt ‘bewustzijnsverruimer’ Psixty4 in zijn artikel Geloven in atheïsme. ‘Dus niet meer alleen maar een systeem voor de politieke en culturele invulling van de maatschappij, maar een ideologie die ook voorziet in de geestelijke behoeften van de bevolking doordat er via persoonsverheerlijking van hun leiders een religie gecreëerd is.’

‘Atheïsme kent echter geen regels die zaken voorschrijven. Atheïsme zegt niet wat je moet doen. Het kan dus bijvoorbeeld niet oproepen tot geweld. Atheïsme kan dus ook geen argument zijn voor agressie. Bij religies, met hun geschriften, kan dat vaak wel.’

Psixty4 maakt onderscheid tussen Puur-atheïsten en de Reli-atheïsten en stelt als conclusie dat als men nu de groep Reli-atheïsten, die dus eigenlijk helemaal geen atheïsten zijn, zou indelen bij de groep religieuzen, men dan kan stellen dat religie de oorzaak is van veel ellende in deze wereld. 

‘Als je jezelf god waant dan duld je geen andere goden naast je. Als je als leider op religieuze wijze wordt vereerd dan is de makkelijkste manier om je machtspositie te verstevigen het uitroeien van andersdenkenden.’ 

Psixty4Volgens Psixty4 bestaat er niet zoiets als geloven in atheïsme: atheïsme is het ontbreken van een geloof dat er een god bestaat en je kunt je er niet toe bekeren. Er zijn geen heilige geschriften, maar wel zijn er atheïstische manifesten geschreven die echter nooit leidden tot een leidraad om agressieve daden te vergoelijken. Ze vormen ook geen geloofgemeenschap, al zegt Emie in een reactie dat ze wel een ‘ongeloofgemeenschap’ vormen. Zij doelt hiermee op organisaties als het Atheïstisch Verbond die met hun site en het vereniging-initiatief op praktische wijze invulling geven aan het uitdragen en bewaken van het humanistisch-atheïstisch gedachtegoed. 

De god van de Reli-atheïsten huisvest volgens Psixty4 niet in de hemel, maar op een regeringszetel en volgen en aanbidden Reli-atheïsten geen god maar hun leiders (zoals Hitler, Stalin of Mao) minstens zo fanatiek als de fundamentalisten van de drie grote wereldgodsdiensten.

‘Door mooie voorspiegelingen, valse beloften en persoonsverheerlijking werden de grote leiders aanbeden als goden, religie is macht. Als je jezelf god waant dan duld je geen andere goden naast je. Als je als leider op religieuze wijze wordt vereerd dan is de makkelijkste manier om je machtspositie te verstevigen het uitroeien van andersdenkenden. Ze deden aan geloofsvervolging door religieus geïnspireerd geweld.’ 

Zie: Geloven in atheïsme (Grenswetenschap)

Illustr: huubmous.nl

‘Een authentiek Godsbesef dat haaks staat op dat van Antoine Bodar’

mystiekhart.nl
Antropoloog Hans Feddema vraagt zich af of de verwijten van priester Antoine Bodar niet terug op de kerk zelf slaan, inclusief haar denken en Godsbeeld. Het is volgens hem vreemd dat 
de nieuwe spiritualiteit het bij Bodar te verduren krijgt. Hij zegt dat in een reactie op het artikel van Bodar God boven de ikken. ‘Er is tevens nu breder sprake van een heel eigen en authentiek Godsbesef, dat haaks staat op dat van Bodar.

‘Het cynisme van Bodar verbaast me. De spirituele weg naar binnen is van belang voor onze emotionele heling en is ook een Kracht tot bezield leven en verhoging van Bewustzijn. Ze is universeel en van betekenis voor de samenleving. Leidt het idee van de ‘enige ware religie’ vaak tot polarisatie, de mystiek verbindt.’ (Feddema) 

In het essay van Bodar stelt deze dat hij allergisch is voor alles wat zich als spiritualiteit aandient en die ‘onmiddellijk uitbrekende allergie’ laat zich nauwelijks of liever niet genezen en is ternauwernood te beheersen.

antoinebodar modifiedBegrippen als ‘spiritualiteit’ of ‘mystiek’ zijn heden de meest gebezigde woorden waarin zoekers elkaar aanreiken hoe innerlijk zij wel bezig zijn en hoe goed zij het zich daarin met zichzelf hebben getroffen. (…) In de huidige ervaringswereld is menigeen meer dan ooit ervan overtuigd dat hij zelf goddelijk is. Hij is immers geschapen naar Gods beeld en gelijkenis. Dit stemt hem tot dikke tevredenheid. Maar verwijdert de indringendheid van deze overtuiging de mens ten slotte niet van God Zelf?’ (Bodar)

Volgens Bodar (foto: antoinebodar.nl) is ‘ikkerigheid’ dus troef. Maar als Feddema – antropoloog, oud-docent aan de Vrije Universiteit, publicist, vredesactivist en medeoprichter van GroenLinks – religieuze mensen buiten de kerk deze kritiek voorhoudt, is hun reactie:

‘Onzin, eerder het tegendeel, bij ons betekent spiritualiteit juist herkenning van en verbinding met de ander. We zien in de ander ook een stukje goddelijkheid, identiek aan wat we in onszelf ontdekt of van een sluier ontdaan hebben. Daardoor kunnen we nu juist meer openstaan voor de ander en het Geheel, ook omdat het van binnenuit komt en niet vanuit een moeten van bovenaf’. (Feddema) 

Volgens Bodar moet het benul van de kleinheid van de mens jegens de Heilige weerkeren, maar Feddema (foto: Twitter) is van mening dat de kerk mensen juist klein maakt en een schuldcomplex aanpraat over de erfzonde waaruit ze zich niet kunnen bevrijden en de mens extra klein maakt. 

Feddema‘Er is tevens nu breder sprake van een heel eigen en authentiek Godsbesef, dat haaks staat op dat van Bodar. Het is meer God within, waarbij het hemelse of goddelijke de innerlijke kant van de werkelijkheid is en wij er zijn om te groeien of ons ware (goddelijke) Zelf, dan wel ‘de Christus in ons’ te doen ontwaken. Engelen, demonen en zielen van gestorven geesten zwerven niet meer ergens hoog in de lucht, maar zijn onderdeel van de geest die het hele universum doordringt.’ (Feddema) 

Recent schreef Hans Feddema het essay De Nieuwe Spiritualiteit als Derde Weg tussen het Materialistisch Paradigma en de Kerkelijke Dogmatiek. Anders dan Antoine Bodar ontdekt hij daarin een authentieke religiositeit en tevens grote aandacht voor emotionele heling en innerlijke groei. Hij acht dat positief, mede ook omdat de kerk zichzelf vaak belangrijker vond dan de innerlijke reis van haar gelovigen.

Zie: Vereren of ervaren? (Hans Feddema)

en: God boven de ikken (Antoine Bodar)

Illustr: mystiekhart.nl