De ontdekking van het religieus atheïsme

adieu
Voor Ulrich Libbrecht was de persoonlijke God een mijlpaal, die hem echter met een ketting vastbond, zodat hij alleen het theologische gras kon afknagen. ‘Buiten deze cirkel was alles heidens onkruid.’ Deze God was het landschap van zijn jeugd. Daar heeft hij de omtrek afgegraasd en ontdekt dat God en Wereld één zijn, of in zijn filosofie dat energie en informatie één zijn. Libbrecht schrijft dit in zijn nieuwe boek Adieu à Dieu – Naar een religieus atheïsme. 

‘ADIEU betekent vaarwel. Dit boek is inderdaad mijn vaarwel aan de religie waarin ik ben opgevoed. Dit betekent evenwel niet vaarwel aan elke vorm van religiositeit. Ik kan me niet losmaken van het Mysterie dat ik in de kosmos en in mijn eigen hart waarneem. Hoewel ik mezelf beschouw als een kritische rationalist, heb ik me nooit kunnen overgeven aan een begrenzend positivisme, dat het onkenbare beschouwt als het nog-niet-gekende.’ (UL)

ulrichlibbrechtEmeritus prof. dr. Ulrich Libbrecht (foto: knack.be) beschrijft hoe hij zich bevrijdde uit de dogmatiek en de symboliek van zijn katholieke opvoeding, zonder daarbij het wezenlijke van de religie over boord te gooien. Dit wezenlijke is voor hem de ervaring, niet de kennis, van het bestaansmysterie. De onkenbare grond van de werkelijkheid vindt hij terug in het Leegte-concept van het boeddhisme, maar ook in het energiebegrip van het taoïsme en de wetenschappen. Het ‘Deus sive Natura‘ (God = Natuur) van Spinoza geldt hier voor het hele kosmische proces, dat gestuwd wordt door de Energie, c.q. ‘God’, het onpeilbaar Wonder waar alles deel van uitmaakt. De ontroering door dit wonder is de kern van de spiritualiteit. Dit Grote Geheim is het ‘heim’ waarin we leven. (Wever)

À DIEU, ‘Gode bevolen’ betekent dat ik de godsgelovigen wil uitnodigen om vaarwel te zeggen aan de pseudo-god van de westerse traditie. Ik wil ze uitnodigen om vaarwel te zeggen aan de ‘oorzaak der oorzaken’, aan de ‘Dieu des philosophes’, maar vooral aan de ‘Heer der heerscharen’, en op zoek te gaan naar wat deze ‘Dieu’ (Deus) in werkelijkheid betekent. Ik nodig ze uit om op zoek te gaan naar ‘de geur van de roos’, in de plaats van zich vast te klampen aan ‘de naam van de roos’. (UL)

Ulrich Libbrecht begon als leraar wiskunde in het secundair onderwijs. Na zijn studies sinologie en filosofie in Gent en Leiden doceerde hij Chinese klassieke studies, Chinese filosofie en comparatieve filosofie aan de KU Leuven. Hij ontwikkelde een model voor comparatieve filosofie waarin hij wereldbeelden uit Oost en West vergelijkt en integreert. Hij stichtte in Antwerpen en Utrecht (de School voor filosofie Oost-West, PD) een School voor Comparatieve Filosofie(Wever)

ADIEU À DIEU verwijst naar een religieus atheïsme, met als prototype het boeddhisme. Het is geen daad van hoogmoed om de god van de traditie te ontkennen, maar integendeel een daad van grote nederigheid, waarbij men ophoudt de berg theologisch te bestormen, maar in het dal van de stilte wacht op het licht. Mystiek is in haar zuiverste vorm atheïstisch. Dit wil zeggen dat het de grote Leegte, het grote Niets aanvaardt en uit zijn eigen Boeddhanatuur laat verrijzen. Dat men het Mysterie niet be-grijpt, maar er zich door laat grijpen.’ (UL) 

Adieu a Dieu. Naar een religieus atheïsme | Ulrich Libbrecht | Garant Uitgevers NV | 2014 | ISBN 9789044131345 | € 15,90

Advertenties

De Bijbel en ieders Eigen Waarheid

normen
Op Facebook ontspint zich – door het Filosofisch Café – een interessante discussie over relativisme. ‘Enkele decennia geleden begon men vraagtekens te zetten achter de gedachte dat er een absolute waarheid bestaat. Daardoor ondergroef men het Bijbelse denken over waarheid en leugen. Ieder mocht zijn eigen waarheid hebben.’ Er werd op Facebook gelukkig ook serieus gereageerd op het boeiende verschijnsel dat Waarheid heet. Of heette. Ieder zijn Eigen Waarheid?

Het thema werd ingegeven door een onderzoek van alweer een tijdje geleden waaruit bleek dat de morele opvattingen van christelijke jongeren zich niet onderscheiden van onkerkelijke jeugd. Op een aantal punten bleken christelijke jongeren zelfs een ruimer geweten te hebben.

DrBillMaier-216x250Volgens dr. Bill Maier (foto: myfaithradio.com), klinisch psycholoog van de organisatie Focus on the Family, ligt dat aan het feit dat enkele decennia geleden men vraagtekens begon te zetten achter de gedachte dat er een absolute waarheid bestaat.

Daardoor ondergroef men het Bijbelse denken over waarheid en leugen. Ieder mocht zijn eigen waarheid hebben. Dat betrof aanvankelijk de godsdienstige of ideologische waarheidsaanspraken, maar het kon niet uitblijven dat dit ook de ethische opvattingen omtrent waarheid en onwaarheid zou gaan raken. Wat ik stelen vind, hoeft een ander nog geen stelen te vinden.’

Maier stelt dat er bij de meeste Amerikaanse christenen geen sprake is van een gefundeerd geloof en van een doordachte christelijke levensbeschouwing. 

‘Als je die niet hebt kun je wat oppervlakkig fatsoen aan je kinderen overdragen, maar geen overtuigende waarden en normen. Jongeren voelen het aan of je het meent wat je hen voorhoudt of dat je maar iets doet omdat het nu eenmaal zo hoort.’ 

Interessant. Eerst was er de Bijbelse Waarheid, die werd ontzenuwd door de wetenschap, door mensen als Richard Dawkins. Wellicht constateerden velen, de kritische jongeren voorop, dat de Bijbel dus geen Waarheid bleek, maar een Leugen (of een van de vele Waarheden.) Daar is het allemaal mee begonnen. Filosofie kan redding brengen door mede Levensbeschouwing kritisch te doceren en te doordenken: dan krijg je vele Waarheden, waar je over kan denken, in plaats van later weer te moeten constateren dat het Leugens zijn.

Ethiek aan jongeren leren kan heel goed, zolang er geen Waarheden verkondigd worden. Dan worden dat nooit Leugens en leidt het later niet tot liegen en andere aan lager wal geraakte normen. Dan komt de ruimte voor eerlijkheid en betrouwbaarheid vanzelf.

Trouwens, veel ouderen moeten zich na de Waarheid van de Bijbel ook weer (ethisch) omscholen. 😉

Zie:
Filosofisch Café
* Moreel relativisme stimuleert liegen