Religie en de zoektocht naar absolute kennis

esoterie (1)
Volgens de Groningse hoogleraar Religiewetenschap Kocku von Stuckrad is de esoterie allesbehalve een duister zijspoor van de Europese geestesgeschiedenis. Ze heeft eerder juist een onuitwisbaar stempel op de grote theologische en natuurwetenschappelijke discussies gedrukt en de esoterie dient dan ook serieus te worden genomen als een belangrijke rode draad in de Europese godsdienstgeschiedenis.

‘In de esoterie, en vooral in de mystiek, is er altijd een focus geweest op het individu. Je gelooft niet zomaar wat de priester zegt, nee, je onderzoekt dat zelf, door tekenen, visioenen of andere religieuze ervaringen. Zo kon je onafhankelijk denken.’

Niemand weet wat ‘esoterie’ is: ja, iets heel vaags en zweverigs, verder komen mensen niet.’ Dat zegt Von Stuckrad, in het interview Magie en ratio gaan prima samen. Hij is de schrijver van Esoterie – de zoektocht naar absolute kennis. ‘Het gaat om ‘eigenlijke’ kennis, waar de goegemeente – zeg maar: de verzamelde Schriftreligies – geen weet van heeft.’

Vanuit religiewetenschappelijk perspectief delen de aanhangers van verschillende verschijningsvormen van esoterie de zoektocht naar een absolute, verborgen kennis die hun door een mystiek visioen, door een goddelijke autoriteit of door persoonlijke ervaring zal worden geopenbaard.  

KVonStuckradVolgens Kocku von Stuckrad (foto: rug.nl) is wat je in de esoterische boekhandel vindt en in Happinez leest geen nieuwe traditie en begon esoterie al vroeg, bij Plato. Er is een ziel, veronderstelt de esoterie, die los staat van het lichaam. Volgens de hoogleraar zijn magie en irrationalisme niet het tegengestelde van wetenschap en rationeel inzicht.

Ons beeld van de Europese cultuur is veel te simpel. Idem dito voor de Verlichting. Wij denken: nu zijn we verlicht, en vroeger was hier het christendom, en dan had je nog een beetje jodendom, en een nog kleiner beetje islam, en dat was het dan wel. Maar de religieuze vormen van de Oudheid zijn al die tijd springlevend gebleven, en, sterker nog, ze zijn nog steeds onderdeel van wat we vandaag doen. Oók van waar harde wetenschappers zich mee bezighouden.’ 

Op de vraag hoe de esoterie dan bijdroeg aan harde wetenschappen, antwoordt Von Stuckrad dat gnostici er vanaf het begin vanuit gaan dat je God niet alleen kunt begrijpen, maar zelfs zijn plek kunt innemen.

Iets dergelijks zit in de Verlichtingsgedachte: door natuurwetenschappelijke kennis kun je de plaats van God innemen. (…) Van Newton zijn we vergeten dat zijn hoofdbezigheid de alchemie was. Zijn ‘natuurwetenschappelijke’ boeken liggen in een glazen vitrine in het British Museum, maar zijn ‘alchemistische’ geschriften duiken op vlooienmarkten op. Dat is heel scheef. Wij denken nu: alchemie is een soort middeleeuws bijgeloof. Maar dit was gewoon onderdeel van Newtons wetenschap, zijn zoeken naar de verborgen wetten in de natuur. Met experimenten zocht hij dat uit. Hij zag geen onoverbrugbaar probleem. ’

Zie: Magie en ratio gaan prima samen (Trouw)

esoterie (1)Kocku von Stuckrad is hoogleraar Religiewetenschap en Decaan van de Faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap bij de Rijksuniversiteit Groningen.
Kocku van Stuckrad: Esoterie. De zoektocht naar absolute kennis | Uitgeverij AUP | Paperback | € 19,95 288 blz | ISBN 978 90 8964 621 7 | Ook als e-book verkrijgbaar

Advertenties

About Paul Delfgaauw

Zinzoeker Paul Delfgaauw, sinds september 2014 student Religiestudies, richting Media & Cultuur. Sinds 2016 Vrije Studierichting, aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (voorheen HGU). Hij verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Eigenlijk al vanaf het moment dat hij tijdens zijn eerste catechismusles de vraag kreeg voorgelegd waartoe de mens op aarde is. Sindsdien grasduint hij door boeken, tijdschriften en kranten die verhalen over zingeving, overtuigd als hij is dat God bestaat of gebeurt en op bovennatuurlijke wijze deel uitmaakt van ons leven. Op kritische wijze volgt hij zin en onzin van religie en filosofie en schuwt daarbij ook het gedachtegoed van het humanisme en atheïsme niet. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd nog meer stof tot nadenken over goden, mensen en hun zoektocht naar elkaar. En met hopelijk begrip voor elkaar.

27 Responses

  1. –>>>In ieder geval een eenheid van het spirituele en het natuurlijke…>>>
    -Om met Einstein te beginnen en te eindigen, of liever om mede verder te gaan :
    E=mc² wordt E=mc²=Psy .; waar het natuurlijke aansluit aan het spirituele om zodoende tot een algehele ‘eenheidstheorie’ te komen …

    Like

  2. joost tibosch sr

    Jan (Carla) Met mijn laatste voorbeeld wilde ik slechts duidelijk maken dat we totaal anders denken, zoals trouwens al vaak is gebleken. Dat we dat beide mogen zal met onze mensenrechten geen verrassing zijn. De tijd dat je elkaar dan zou moeten bekeren is toch echt wel voorbij. Ook zo kun je, wat mij betreft, best samen-leven.

    Like

  3. -Ook Einstein had het al over Boeddhisme en wereldreligie ot wereldtheorie /
    Albert Einstein:
    De religie van de toekomst zal een kosmische religie zijn. Het zou een persoonlijke God moeten transcenderen, en dogma en theologie vermijden. Zowel het natuurlijke als het spirituele betreffende, zou het gebaseerd moeten zijn op een religieuze intuïtie, afkomstig van de ervaring van alle natuurlijke en spirituele dingen als een betekenisvolle eenheid. Het boeddhisme beantwoordt deze beschrijving. Als er een religie is die om zou kunnen gaan met de moderne wetenschappelijke behoeften, zou dat het boeddhisme zijn.

    –In ieder geval een eenheid van het spirituele en het natuurlijke…

    Like

  4. Jan

    @Carla
    Bedankt voor de nuancering, het is een duidelijk stukje.
    Erg fijn om te lezen.
    .. Herinnering….
    Die Ton Lathouwers en wijlen mijn zenleraar en goede vriend Jaap waren beide leerlingen van Lassalle. Daar sprak Jaap liefdevol over… tja…
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Hugo_M._Enomiya_Lassalle

    Gelukkig schreef ik over de denkwereld van “een” boeddhist en niet over de denkwereld van “de” boeddhist. 😉

    Het ging me vooral om het verschil tussen het (al of niet bewuste) filosofisch uitgangspunt. Hier in het westen is dat meestal het materialisme. Vaak is men zich daarvan niet bewust het is een cultuur gegeven.
    In het oosten is het geestelijke dominant: eerst de geest dan de substantie. Dat kwam in het boeddhistisch dagblad zo goed naar voren.

    Like

  5. Ja, @Jan wat een vragen :-), je zit zo vol veronderstellingen, aannames en theorieën,

    Je schrijft: De schrijver noemt ook de andere oever. Ik weet het niet, maar ik meen dat niets verloren gaat en de alomvattende geest eeuwig in het NU is en iedereen……etc

    Misschien allemaal wel of niet, het enige wat ik net als jou zeker weet is dat we in het hier en nu leven.

    Je schrijft: Wat betreft Karman. Bij de theosofen zegt men ….etc

    Ik hoop echt niet dat de theosofen gelijk hebben. 🙂

    In sommige stromingen van het Boeddhisme is het “straf beloning” principe het meer geënt op de intentie achter een daad, dan de daad zelf.

    Dat gegeven kom je trouwens ook in de Bijbel tegen, als je iemand in gedachten dood of overspel pleegt, heb je in feite al een zware zonde begaan.

    Om de mens nu te reduceren tot slechts een biochemische robot, zoals Swaab dat doet, heb ik ook weinig mee op.

    Trouwens hoe zouden we ons ons daar dan ooit bewust van kunnen zijn.

    Het kan ook benauwend worden om continue al theoretiserend ins Blaue Hinein te blijven rondzweven, vandaar dat ik het ervaren, hoewel natuurlijk ook weer een subjectieve aangelegenheid maar desalniettemin…,veel meer waarde toeken, meer dan het blijven steken in intellectueel gesteggel en ventileren van feitenkennis.

    Like

  6. Jan

    @Egbert
    Wat een vragen Egbert.

    Hier een leuk stukje o.a. over kalapa en de denkwereld van een Boeddhist. Kalapa wordt als psychische barrière gezien, maar door andere als de subatomaire bouwstenen die gevormd worden door het denken. elementalen? (je wordt wat je denkt via de kalapa’s geest->stoffelijke illusie. )
    http://boeddhistischdagblad.nl/13529-soetra-over-vol-ledigheid-anno-2013/

    Die “vol-ledigheid”, kan je zowel vol als leeg noemen. Ik noemde het uitdagend “niks”. De schrijver noemt ook de andere oever. Ik weet het niet, maar ik meen dat niets verloren gaat en de alomvattende geest eeuwig in het NU is en iedereen doorstraalt met waarnemendheid en bewustzijn. Is er iets transcendent? Misschien ben ik wel een atheïst, als ik van de goddelijke natuur uitga en een soort onpersoonlijk bewustzijn dat alles doordringt. Bestaat de ziel? Ik heb meer vragen dan antwoorden. Ik meen dat men beter over nirwana als “niks” kan spreken. We leven hier en nu.

    Ik ga niet in op de vraag of ik een mystieke ervaring heb gehad. Daar heb ik lang genoeg omheen gedraaid vind ik.

    Wat betreft Karman. Bij de theosofen zegt men dat het reïncarnerend ego het leven kiest volgens oorzaak en gevolg. Volgens hun kan het zijn dat een zware handicap te “beleven” een methode is om een grote mate van empathie te verkrijgen voor gehandicapten. Het idee van straf en beloning is er naar ik meen niet in het boeddhisme: dat is typisch iets christelijks.

    De dna en wetenschappelijke ontdekkingen van dien aard, zie ik in dit verband als secundaire stoffelijke gevolgen van primaire geestelijke oorzaken. Ik ben dus geen Swaab-er.

    De Bhagavat gita spreekt Krishna over lichamen die men weggooit en aantrekt bij dood en geboorte. Maar wie of wat lichamen aantrekt? Dan verwijs ik maar naar de link: het is irrelevant. Benauwend is juist iemand die op alle vragen een antwoord heeft.

    Hartelijke groet van Jan.

    Like

  7. @Jan, wat een hoogst merkwaardige term “Geestvonkatoom”, hoe verzinnen ze het.

    Je schrijft: Men wordt wat men denkt, als je niks denkt wordt je niks. Nirwana = uitdoven.

    Dat geloven de atheïsten ook, na de dood volgt het eeuwige niets, denk je dat dat met Nirwana bedoeld wordt.
    Bij leven sterven noemen ze dat toch. Maar wie of wat in jou ervaart dan het Nirwana.

    Je schrijft: Het verschil tussen een mystieke ervaring en absolute kennis is niet met woorden uit te leggen omdat woorden behoren tot het kennisdomein.

    Mijn vraag was hoe je dat kan weten als je het niet persoonlijk hebt ervaren, of is dat wel het geval geweest.

    Verder heeft Theo wel een punt , een geestelijk zwaar gehandicapt iemand is niet in staat zichzelf naar een bepaald (nood)lot toe te denken, of zou hij/zij het dan in een vorige leven zo bont gemaakt hebben. Geloof jij dit nu echt?

    Genetisch overdraagbare factoren, of als er iets mis gaat bij de bevalling, bijv tijdelijk zuurstofgebrek, benoem je allemaal als Karman?
    We leven toch niet meer in de middeleeuwen, Jan.

    Je hebt nogal veel stromingen in het Boeddhisme, die zijn lang niet allemaal geënt op reïncarnatie of een eventueel Hiernamaals, zoals het Zenboeddhisme, slechts een intelligente levensfilosofie, niets meer en niets minder.

    Like

  8. Theo

    Jan, wat het boeddhisme zegt is voor mij niet relevant,
    al wel het boeddhisme me aanspreekt. Wat je achterwege laat is dat er een hele hoop factoren samenkomen, die bepalen hoe het menselijk ‘lot’ eruit ziet. (Is lot voor jouw trouwens voorbestemd of is het toevalligheid?) Daarin spelen toch zeker ook een hoop genetische erfelijke factoren, bovendien suggereer je dat elk mens zijn eigen wereld “denkt” ,maar mensen belanden al te vaak in zogezegd werelden en omstandigheden, die niet door henzelf zijn bepaalt. Of wat je maat wil, als je als prins bent geboren heb je weinig gedaan, de ene mens wordt dan geboren in weelde en de ander in armoede. Je zou moeten oppassen met dat soort esoterie die je tevens vertelt, zo meende bv. Jozef Rulof (waar ik uit wat van las) dat mensen met ernstige afwijkingen een of ander karmische straf moeten uitzitten. Dat is voor mij geen wijsheid maar gevaarlijke dwaasheid.

    Like

  9. Jan

    @Theo
    Zeg dat maar tegen Boeddha, die heeft die “onzin” gesproken. Het Sanskriet woord “Nirwana” betekent “uitdoven”.

    Jouw vraag over het noodlot staat hiermee in verband: het is de wet van Karman. En het werkzame mechanisme hierin is het accepteren van het lot of niet; de ‘denker’ die zijn eigen (toekomstig) lot maakt.

    Als deze boeddhistische lering je niet aanstaat, verwerp hem dan gewoon. Door onnozelheid te suggereren kwalificeer je vele boeddhisten en hindoeïsten die daar in geloven. En dat zijn er erg veel hoor

    Vriendelijke groet van Jan.

    Like

  10. Theo

    Jan,
    “Men wordt wat men denkt, als je niks denkt wordt je niks. Nirwana = uitdoven.”
    Dat klinkt zo onzinnig, dat het ervan af druipt.
    De mens wordt wat er gebeurt,
    nou zag ik net gisteravond een man met een zeer ernstige ziekte. Heeft hij die ziekte gedácht Jan?

    bevrijdt ons van onnozelheid.

    Like

  11. Jan

    @Egbert
    ….om het geestvonkatoom te bevrijden moet je een zware prijs betalen. 🙂
    Ja, dat ben ik met je eens. De demiurg houdt ons gevangen met gehechtheid. Pas als je blasé bent van het leven, dat ontsnap je. Het is volgens mij hetzelfde als bij het Boeddhisme. Het leven is lijden, en door onthechting kan men ontsnappen aan het wiel van wedergeboorte. Men wordt wat men denkt, als je niks denkt wordt je niks. Nirwana = uitdoven.

    Het verschil tussen een mystieke ervaring en absolute kennis is niet met woorden uit te leggen omdat woorden behoren tot het kennisdomein. Zoals men vaak zegt: men kan de ervaring van de geur van een roos niet in woorden uitdrukken. Er zijn nu eenmaal verschillende werelden. De wereld der kennis, al is die kennis absoluut is nu eenmaal beperkt. Je kan wel met woorden er omheen draaien of zeggen wat het niet is. Een mystieke ervaring is paradoxaal in het kennis domein, ze is geen denkproces in de tijd, ze wordt ervaren als werkelijker dan ons normale leven. Misschien is het pinksterfeest wel zo iets: men spreekt “in tongen”. Onbegrijpelijke woorden in het kennisdomein, maar Iedereen begrijpt het toch in zijn eigen taal, als het vuur op hem is neergedaald.

    @Joost
    Ik wil je even corrigeren. Je schrijft:
    “dat we blijkbaar niet zoveel aan elkaar hebben.” Maak van blijkbaar het woord schijnbaar. Ik heb er wel wat aan. Je kan niet voor mij, maar alleen voor jezelf spreken.
    Ik vind het zeer leerzaam om jouw denken, je ervaringswereld te leren kennen. Het is wel heel erg anders, maar dat relativeert meteen mijn eigen opvattingen. Ik heb een vraag. Corrie spreekt over in hypnose terug gaan naar vorige levens. Ik heb ooit zelf gehypnotiseerd en iemand in een vorig leven terug gebracht. Hoe vind je dat? Zou wat jou betreft, iemand een paar duizend jaar terug kunnen gaan in de geest om daar een wetenschappelijke hypothese binnen de menswetenschappen te toetsen? Zoals Rudolf Steiner beschrijft dat hij helderziend terug is gegaan naar Jezus en de apostelen om te kijken of het lijdensverhaal zich heeft afgespeeld zoals wij nu menen? Of vind je dat onzin? En zo ja waarom? Geloof je in wonderen? Ben je een gelovige of een wetenschapper? Of beide, en hoe kan dat dan?

    Like

  12. Carla

    @ Joost, ik heb enorm zitten twijfelen maar iets in mij zegt dat het me van de lever moet. 😉
    Ik vind het jammer dat je aan Jan laat weten blijkbaar niets aan hem te hebben.
    Ik vraag me af…..is het nodig op dezelfde golflengte te zitten om iets aan elkaar te hebben?
    Is het feit dat je er anders over denkt, je eigen weg kent en daar een blij en gelukkig mens van bent of wordt niet al een ontdekking dat je wél iets aan elkaar hebt?
    Voor mij zelf kan ik alleen maar zeggen, ook al reageer ik niet altijd, dat iedere bijdrage een duit in mijn ‘ denkzakje’ doet.;-)

    Vergeef me dat ik het even kwijt moest.

    Liked by 1 persoon

  13. joost tibosch sr

    Jan,
    Als altijd zeggen we nog steeds dat de zon op en onder gaat. Tijdgebonden als we zijn, zeggen we nu denkend toch duidelijk wat anders dan in het verleden..en hopelijk zijn we ons dat ook bewust. PS Trouwens ik vermoed dat we nu onderhand wel weten wat we aan elkaar hebben, of liever, dat we blijkbaar niet zoveel aan elkaar hebben.

    Like

  14. @qvic. De oorzaak van zwijgplicht en geheimhouding is de onmogelijkheid begrijpelijke woorden te vinden voor de overdracht van mystieke ervaringen. Te vaak worden deze te letterlijk opgevat.
    @ egbert. Hypnose was een mogelijkheid. Volgens een integere, ervaren hypnotiseur bracht het voor mij te veel risico’s met zich mee. Een homeopatisch arts, ook ervaren en integer, durfde het wel aan. Hogere potenties in de homeopathie brachten mijn geest of ziel terug naar vorige incarnaties. Deze “reizen” in de tijd waren heel interessant. Ze vormden wel het bewijs van een verbinding tussen lichaam geest en ziel, maar de blokkering werd niet opgeheven.

    Like

  15. Qvic

    Alle religies komen uit de zelfde bron, maar doordat deze wijsheden door vele verschillende volkeren eerst door vertelt zijn van generatie naar generatie en later in schrift opgesteld zijn, is er veel verloren gegaan van de oorspronkelijke kennis hiervan. Wijsheden en gebruiken hebben zelfs een hele andere betekenissen gekregen in der loop der jaren en zijn deze uitgegroeid tot afzonderlijke religies, die weinig nog iets gemeen hebben hedendaags.Toch is het mogelijk om aan de hand van deze vele verschillende religies, tot aan de oorspronkelijke bron weer te komen. Ik heb er zelf ongeveer 5 jaar over gedaan met tussen pauzes, om deze materie uit één te zetten van wat is van belang en wat zijn pure verzinsels en de eigen belangen van dit machtsmisbruik van oorspronkelijke wijsheden door deze religies. Zo kwam ik ook andere partijen tegen in mijn zoek tocht, die geen algemeen religie zijn, maar wel veel van deze oorspronkelijke kennis nog bezitten. Deze zogenaamde geheime organisaties hebben net zo als bij de maffia een zwijgplicht en heeft ieder lid maar een beperkte kennis. Enkel die zij nodig hebben voor hun aandeel in de organisatie.

    Maar tot de oorspronkelijke bron komen is punt één en dan moest ik uitknobelen wat de wijsheden allemaal inhielden en hoe je deze kunt gebruiken in het dagelijkse leven. Deze toepassingen ben ik nog steeds mee bezig. Ik kan er wel een boek over schrijven, zoveel informatie ben ik te weten gekomen over deze wijsheden uit het verleden.

    Like

  16. Sorry Paul, maar ik kon dagenlang niet op je blog komen, nu weet ik niet wat daarvan de oorzaak was, vandaar dat ik het net even getest heb. Afijn het is nu weer gelukt.

    @Jan, om het geestvonkatoom te bevrijden moet je nogal een zware prijs voor betalen. 🙂

    Verstilling van de geest beoefenen is ook tijdloos, daar geloof ik wel in.

    Je schrijft: En hij dient niet de vergissing te maken dat mystiek zoiets is als “absolute kennis” of “‘eigenlijke’ kennis” verkrijgen. Dat wat ervaren wordt bij een mystieke ervaring gaat de kennis van de mens verre te boven en is niet in woorden uit te drukken.

    Wat is in feite nu absolute kennis? Wat wordt er bij een mystieke ervaring aan je geopenbaard?
    Hoe kun jij in staat zijn de grens hiertussen te trekken. Dus te stellen het is niet dit of dat. Hier kan ik je ven niet meer volgen.

    @Joost: ik kan me volledig in je betoog vinden, dat het reflecteren over je menszijn inderdaad ook tijdgebonden blijft, mooi samen gevat, (betreft je post van 29 mei 13.47).

    @Corrie: Zou jij je dan wel eens onder hypnose willen laten brengen, met als doel herinneringen van vorige levens op te halen, vaak schijnen trauma’s in je huidige leven daar ook mee te maken te kunnen hebben, althans, dat wordt in bepaalde kringen verondersteld.

    Like

  17. @jan.Ja Jan, ook binnen de esoterie zijn veel stromingen. En welke komt in dít leven op je pad? Waar kies je voor?
    De vonk van de theosofie ken ik wel. Vrouwelijke vrijmetselarij is ook niet vreemd. Van parapsychologie weet ik wel het een en ander, net als van filosofie. De filosofie van de Rozenkruizers spreekt mij het meest aan. Mensen die aura’s kunnen zien binen mijn familie,(niet ik), vormden voor mij het bewijs dat zich rondom ons onstoffelijke lichamen bevinden, die we met ons meedragen. (Je lichaam als drager van je ziel). In deze niet zichtbare lichamen bevinden zich ook herinneringen aan vorige levens, is mijn ervaring. In elk leven doe je nieuwe ervaringen op , die jouw ziel nodig heeft om te mogen groeien. Tot hij ervaringsvol is. Dat was voor mij een bevestiging van Karma en reïncarnatie. Wíe dit aanstuurt, geen idee. Dat is ook niet zo belangrijk. Het gebeurt.
    Het is heel eenvoudig om dat God te noemen, een algemeen begrip, waar ieder zijn voorstelling bij mag maken. Meester Eckhart ken ik van naam, net als andere mystici. Theresa van Avila leek me naast haar mystieke gedachten, zo’n heerlijk praktisch denkende vrouw. Misschien moet ik daar eens iets meer over lezen. Titus Brandsma schreef een boek over haar . Op naar de bibliotheek maar weer.

    Like

  18. Jan

    @Corrie
    “Binnen het Christendom komen deze esoterische geloofservaringen ook voor.”

    Neem nu de mysticus Meister Eckhart met zijn “vonkje”. (had ik het net over) Maar hij werd door de orthodoxe schriftgeleerden niet erg gewaardeerd, te meer door zijn gehoor.

    Mooi boek: over God wil ik zwijgen. (het staat vol met het woord god maar over god zwijgt hij echt)

    Like

  19. Jan

    @Anoniem Ik wist wel dat je Valère bent. 🙂 Ik ken je mening, we zijn het grondig oneens. Je lijkt wel een beetje op de Pythagoreërs maar dan ontdaan van hun mystiek geestelijke opvattingen?

    @Joost Je haalt ook iets leuks uit het verhaal:
    citaat “Er is een ziel, veronderstelt de esoterie, die los staat van het lichaam”. Tja, die Von Stuckrad toch hè?

    De esoterie kan niets veronderstellen, esoterici wel, maar bij hen zijn er zoveel tegengestelde veronderstellingen dat je beter kan zwijgen over hun opvattingen van de ziel. Wat dat betreft heb je gelijk Joost: “Ook esoterisch denken blijft tijdgebonden en krijgt in veranderende tijden met een andere manier van denken te maken.”

    Wat wel door alle tijden hetzelfde blijft is dat wat het woord “Gnosis” aangeeft. Het is levend. Het woord is al een paradox op zichzelf vind ik. Het is zowel kennis als niet-kennis. Het gaat het absolute zoals Valère zo mooi beschrijft te boven. Als je het lied van de parel leest, dan trilt de Gnosis door je lichaam en je gevoelens, je wordt stil en gedachteloos en tranen komen uit je ogen en je keel wordt dichtgedrukt. Als je dat ervaart dan weet je dat je echt leeft en dat het eeuwige NU ook 600 jaar voor onze jaartelling ervaren werd. En je weet zeker dat je nog maar een zeer klein stukje van die machtige eeuwige Gnosis hebt ervaren.

    Betreft: een ziel, veronderstelt de esoterie, die los staat van het lichaam:

    Als voorbeeld de vrijmetselarij een modern westerse esoterische broederschap die veel lijkt op de Hermetica van vroeger. Met inwijdingen en rituelen en zwijgplicht. Bij mijn weten wordt er door die vrijmetselaren zeer verschillend gedacht. Er is geen dogmatische lering zegt men alleen symbolen. Iedere vrijmetselaar is vrij die naar eigen inzicht te interpreteren. Ik weet zeker door gesprekken met vrijmetselaars dat er zijn die NIET in een ziel geloven, er zijn er die geloven dat de ziel en het lichaam één zijn en mogelijk zijn er vrijmetselaren die denken dat de ziel los zit van het lichaam.

    Neem nu bijvoorbeeld de rozenkruisers, die geloven in een “geestvonk atoom” dat zit dan aan de punt van de rechterboezem van het hart. Gevangen gehouden door de slechte Demiurg in het stoffelijk lichaam. En de bedoeling is dan om door geen TV te kijken, niet te roken, geen alcohol te drinken, vegetarisch te leven en je niet bezig te houden met sex om dan een soort “kwantumsprong” te maken en je geestvonkatoom te bevrijden zodat die één kan worden met het eeuwige vuur. Dus meen ik dat ze een dualisme aanhangen van stof en geest(=vonkje) en dat er dus geen idee van “ziel” is.

    Like

  20. ”Renaissance van de esoterie” van Jorg Wichmann was ook een boek met zo’n wetenschappelijk onderbouwd overzicht. Dat heb ik al vele jaren geleden gelezen. Happinez bestond nog niet. Als je serieus belangstelling hebt voor dit onderwerp, ga je op zoek. Waarschijnlijk bevat dit boek voor mij niet veel nieuwe gezichtspunten. Binnen het Christendom komen deze esoterische geloofservaringen ook voor. Dan heet het mystiek.

    Like

  21. Anoniem

    >>>En hij dient niet de vergissing te maken dat mystiek zoiets is als “absolute kennis” of “‘eigenlijke’ kennis” verkrijgen .>>>

    -De enige absolute ‘kennis’ of wetenschap is de kennis van de eeuwige wetmatigheden van logica, wiskunde en andere absolute natuurwetten .
    -Dus laten we het ‘absolute’ of… God…, wat of wie dat dan ook moge wezen… vereenzelvigen met die absolute ideeën, als enige noodzakelijke ‘zijnden’ , waaraan dan ook alles contingent moet aan zijn .

    Like

  22. joost tibosch sr

    “Er is een ziel, veronderstelt de esoterie, die los staat van het lichaam”
    Deze simpele en voorwetenschappelijk ook best te begrijpen veronderstelling krijgt, zoals bij godsdiensten en levensbeschouwingen ook het geval, is te maken met hedendaagse menswetenschappen en nu denkende mensen die ziel en lichaam, zelfs in hun evolutionaire groei, niet zo eenvoudig meer los van elkaar kunnen denken en al helemaal niet meer als twee losstaande werkelijkheden kunnen zien.

    Ook esoterisch denken blijft tijdgebonden en krijgt in veranderende tijden met een andere manier van denken te maken. De vraag is of zomaar herhaalde esoterie (godsdienst en zelfs gnosticisme, @Jan) uit het verleden tijdgebonden ook nu met het veranderende denken uit de voeten kan. Ook over de zin van leven kunnen mensen alleen maar tijdgebonden denken. Jammer genoeg hebben ze geen makkelijk te herhalen eeuwige waarheden tot hun menselijk verstandelijke beschikking.

    Eigenlijk.. gelukkig maar, dan kunnen we er elkaar ook niet letterlijk of figuurlijk mee doodslaan. Ook het hedendaags samen nadenken over de mens, zeg maar menswetenschap, blijft trouwens ook de tijdgebonden beste manier om je niet te laten hersenspoelen.

    Like

  23. Jan

    citaat:
    “‘Niemand weet wat ‘esoterie’ is: ja, iets heel vaags en zweverigs, verder komen mensen niet.’ Dat zegt Von Stuckrad”

    http://nl.wikipedia.org/wiki/Esoterie

    Dus niets vaags of zweverigs. En deze kennis is niet op het individu gericht maar op de leden van de esoterische school. Het is als algebra, als je geen algebra-les hebt gehad is een algebraïsche notatie natuurlijk abacadabra voor jouw individueel persoontje. En iedere esoterische school gebruikt andere sleutels: symbolen net zoals er verschillende notatie’s zijn in verschillende wiskunde’s. En er zit een sterk “belongingness” in de verschillende scholen, dat gemakkelijk overgaat in ijdelheid of dogmatisme.

    Als ik enkele esoterische scholen vergelijk, waarvan ik lessen heb gevolgd, dan is een eerste vereiste om de verschillende begrippen en verschillende symbolen die die scholen hanteren in een overkoepelend semantisch systeem te schikken. Op die manier kan je synoniemen herkennen. Een groot probleem is dat men sommige woorden verwisseld: zoals de een “ziel” zegt tegen een geest en omgekeerd. Dan dien je in de context van de zin, of het weten uit welke “hoek” het komt, in te calculeren.

    De mystieke ervaring waar Stuckrad het over heeft is iets anders, dat kan samengaan met esoterie maar dat hoeft helemaal niet. En hij dient niet de vergissing te maken dat mystiek zoiets is als “absolute kennis” of “‘eigenlijke’ kennis” verkrijgen. Dat wat ervaren wordt bij een mystieke ervaring gaat de kennis van de mens verre te boven en is niet in woorden uit te drukken.

    Dan heeft hij het nog over citaat: “dat je God niet alleen kunt begrijpen, maar zelfs zijn plek kunt innemen.” Dit vind ik echt complete waanzin. Hij zou er beter aan doen het woord god in dit verband helemaal niet te noemen. Dat woord is teveel besmet door monotheïstische dogmatici. (geen slecht woord over een goed gelovige monotheïst die het woord op een meer devotionele wijze gebruikt).

    Nu moet ik meteen mijn mening relativeren: ik heb het boek niet gelezen. Misschien dat hij begint met een woordenlijst met begrippen en een goede inleiding. Maar zoals ik het verslag in Trouw en hierboven lees, krommen mijn tenen in mijn schoenen als ik dit lees. Misschien dat het een Groningse hoogleraar religiewetenschap is. Als wetenschapper heb je in dit soort zaken een slechte start. Dan zit je al in een soort denkwereld (om niet te zeggen dat je bent gehersenspoeld). Het lijkt op een lezing over gnostiek door een priester die ik ooit eens gehoord heb: die man snapte werkelijk niets van het gnosticisme volgens mij: hij zat helemaal vast gebakken aan het katholicisme in zijn denken.

    Zo en nu van de zon genieten, die komt hier door in zuid Limburg. Prettige dag mensen !!

    Like

Reacties zijn gesloten.