God: ‘Ik ben eeuwig, almachtig, maar waar kom ik vandaan?’

waarombestaatdewereld

Waarom bestaat het universum? Dit wordt wel eens het meest sublieme en ontzagwekkende mysterie genoemd, de diepste en verreikendste vraag die de mens kan stellen. Ze obsedeerde grote denkers. Ludwig Wittgenstein, wellicht de grootste filosoof van de 20ste eeuw, was verbijsterd dat er überhaupt een wereld bestond. Hij schreef in zijn Tractatus: ‘Niet hóe de dingen zijn in de wereld is een mysterie, maar het bestaan ervan zelf.’

Dit zegt de Amerikaanse filosoof Jim Holt, de schrijver van Waarom bestaat de wereld?, afgelopen weekend aanwezig op het Brainwashfestival, waarvan het doel was ‘mensen helder na te laten denken over hun eigen leven’. In de Volkskrant (25 oktober) besprak Marcel Hulspas zijn boek, waarover hij zegt dat Holt de lezer luchtig en vakkundig langs onpeilbaar diepe filosofische afgronden voert om die huiveringwekkende vraag te stellen: waarom is er ‘iets’? Hij noemt het een boek om te koesteren.

jimholt2Voor Leibniz was de vraag ‘waarom iets in plaats van niets’ geen groot mysterie. Hij was of pretendeerde een oprecht christen te zijn in zijn metafysisch wereldbeeld. Volgens hem was het duidelijk: God had de wereld geschapen. En wel uit het niets. Zo machtig is God. Hij had geen al bestaand materiaal nodig om een wereld te maken. Hij kan hem maken van niets: schepping ex nihilo. Dit geloven overigens de meeste Amerikanen momenteel. Voor hen geen mysterie van het bestaan. God maakte het.’ (Holt) 

Jim Holt (foto: TED) haalt onder meer filosofen als Leibniz, Wittgenstein en Schopenhauer erbij, maar ook wetenschappers als Wheeler, Stephen Hawking, en Holts’ vriend Martin Amis. Het Boeddhisme komt langs, de metafysica, Betrand Russell, de kwantumveldentheorie.

Als God bestaat, zou hij zich kunnen afvragen: ‘Ik ben eeuwig, almachtig, maar waar kom ik vandaan?’ Waarvandaan? God houdt er een formeel taaltje op na. En zo is er een theorie dat God het zo moe was om na te denken over het vraagstuk van zijn eigen bestaan dat hij de wereld schiep om zichzelf wat te vermaken. Maar laten we God even vergeten. We halen hem uit de vergelijking. Dan krijgen we: ________ + niets = de wereld.  Als je een Boeddhist bent, wil je hier misschien al ophouden, want je hebt al: niets = de wereld, en uit identiteitssymmetrie volgt dan: de wereld = niets.’ (Holt) 

GodWontLetYouDown
Aan het einde van zijn voordracht onthult Holt nog iets persoonlijks, dat alle briljante, geweldige mensen heeft verbaasd… Hij is te zien bij TED, maar ook is het transcript te lezen. De TED-video raad ik aan, daar Holt een aardige, humoristische manier van optreden heeft. Je kunt eigenlijk uren naar hem kijken en luisteren… een stand-upfilosoof en goed te volgen.

Onderweg beschrijft Holt de historische, wiskundige en filosofische achtergronden van die malle vraag waar de grootste geesten zo graag mee worstelen. Om aan het slot, na een zonovergoten middag filosoferen met auteur John Updike (‘de werkelijkheid is een gedicht’), tot de conclusie te komen dat hij al die tijd misschien een andere vraag had moeten stellen. Het heelal bestaat, dat weet ik omdat ‘ik’ besta. Maar wat is ‘ik’? Wat is de oorzaak van bewustzijn?’ (Hulspas)

Zie: Waarom bestaat de wereld? (de Volkskrant / Marcel Hulspas)

en: TED (Hier Nederlands ondertiteld): Waarom bestaat het universum? (Jim Holt) – Transcriptie: Transcript

Cartoon: mimiandeunice.com

jimholtWaarom bestaat de wereld? Een existentiële detective. Jim Holt woont en werkt in New York. Het metafysische mysterie hoe wij ooit zijn ontstaan is nog steeds de lastigste en meest fascinerende vraag aller tijden. De briljante en zeer humoristische Jim Holt onderzoekt onze jongste pogingen om vat te krijgen op de oorsprong van het heelal. Volgens hem zijn we veel te benepen geweest door alleen God en de Big Bang als verantwoordelijken te beschouwen, en daarom zoekt Holt het antwoord op deze prangende vraag ook in andere hoeken, zoals bij een chagrijnige filosoof uit Oxford, een laureaat van de Nobelprijs en een Franse boeddhistische monnik. De uitkomst van zijn speurtocht is Waarom bestaat de wereld? een werk dat uit zichzelf filosofisch wordt. (Nijgh & Van Ditmar)

Ton van Reen stuurt godgeleerden naar het gesticht

De Denkerl_gr
‘Doctor worden in iets dat niet wetenschappelijk bewijsbaar is, is natuurlijk een gotspe. Professor in de godgeleerdheid, het is de grootste idioterie die ik ooit gehoord heb.’ Schrijver Van Reen zou mooiere boeken schrijven als hij zich zou verdiepen in de filosofie, of wat hij nog erger vindt: de theologie. Beoefenaars ervan verwijst hij echter naar een psychiatrische inrichting…

In Nederland hebben we er ongeveer tweehonderd (professoren in de godgeleerdheid, PD) en gek genoeg, vooral aan erkende en befaamde universiteiten waarvan je verwacht dat ze serieus wetenschap beoefenen.’ (TvR) 

Wonderlijk, om zulke uitspraken te vernemen uit de pen van een schrijver van wie je toch op zijn minst enig filosofisch inzicht zou verwachten. Of schrijft hij zijn boeken gedachteloos? Ton van Reen (foto: ouderenjournaal.nl) lijkt onbewust zijn woede op God te koelen. ‘Filosofie,’ zegt hij, ‘is volgens Aristoteles de meest goddelijke activiteit, en een blijvende bron van vreugde.’ Dat komt echter niet binnen bij Van Reen. Theologie is voor hem natuurlijk nog erger, want die houdt zich vooral met God bezig. Voor Van Reen is het allemaal gekte.

ton-van-reenHet (de godgeleerden, PD) zijn er in ieder geval genoeg om er een psychiatrische inrichting mee te vullen. Ze kunnen daar gezelschap krijgen van mensen die denken dat ze Napoleon, Willem van Oranje of Florence Nightingale zijn. En een enkele overspannen filosoof. Mensen van hun eigen niveau, die ook allemaal doctor zijn in de fantasie.’ (TvR)

Filosofen en theologen houden zich echt niet alleen met God bezig, maar met religie, met godsdienstbeoefening, in al zijn vormen. Daarom verschijnen er bij de regelmaat van de klok studies omtrent goede en kwalijke kanten van religie. Dankzij de theologen. Filosofen doen hetzelfde, ook als zij het over levensbeschouwing hebben. Het is nu eenmaal een feit dat het merendeel van de mensheid zich serieus met religie in welke vorm dan ook bezighoudt. Juist filosofie en theologie zijn noodzakelijk om dat in goede banen te leiden, of onderzoek naar te doen.

De filosofie van het humanisme bijvoorbeeld, stelt de mens en de waarde van de mens centraal in het denken over de wereld. De cognitieve revolutie vroeg aandacht voor wat zich in de hoofden en gedachten van mensen  afspeelde. Voor de godsdienstpsychologie is humanist Abraham Maslow van groot belang. Zijn denken en dat van andere  humanisten is een inspiratiebron geweest voor  meer  existentialistische denkers zoals psychiaters Viktor. Waardevolle filosofie!

Doctoren in de filosofie tref je vooral aan tussen beroepsuitkeringstrekkers, en een enkele keer tussen toezichthouders in zwembaden en tussen de bezoekers stalkende suppoosten in musea. Meer kun je niet doen met een filosoof.’ (TvR) 

Piek- of mystieke  ervaringen, als ander voorbeeld, zijn volgens Maslow hetzelfde als wat anderen religieuze  ervaringen noemen.  Voor hem zijn ze weliswaar ontdaan van hun religieuze context,  maar wel onderdeel geworden van  het unieke menselijke functioneren. Religie wordt zo een menselijke  waarde die niet noodzakelijk van God afkomstig hoeft te zijn. Waardevolle inzichten!

Van Reen beseft nauwelijks dat religie in zowel de filosofie, de theologie en ook in de psychologie toenemend kritisch beschouwd wordt. (De Griekse filosofen hielden zich eigenlijk ook al met psychologie bezig: debatteerden aan de hand van de realiteit en het menselijk handelen over wat er zich in het menselijk brein afspeelde.) Ook psychiater en humanist Irvin Yalom houdt zich bezig met de meest diepgaande zorgen van het leven: het zijn existentiële thema’s. Filosofie betekent ‘liefde voor wijsheid’. Van Reen gooit dit allemaal overboord, hij begeert geen wijsheid.

Zie: Wijsbegeerte en Godgeleerdheid (Ton van Reen)

Foto: advalvas.vu.nl – De Denker

Volgens de Ster van Bethlehem is het nu 2016

download
Zou Rijksuniversiteit Groningen dat weten? Daar komen 23 en 24 oktober 2014 twintig internationale specialisten op het gebied van de astronomie, godsdienstwetenschap en geschiedenis van de oudheid samen en verenigen dan een nieuwe theorie met in de oudheid geaccepteerde astrologische zienswijzen tot een nieuwe duiding van De Ster.

Volgens tijdschrift Quest laten we onze jaartelling beginnen bij de geboorte van de Bijbelse figuur Jezus. Maar de Australische astronoom David Reneke van het tijdschrift Sky and Space beweert dat de geboortedatum van Jezus niet klopt. Volgens hem leven we daarom niet in 2014, maar in 2016.

‘Om de geboortedatum van Jezus te bepalen, sloeg Reneke de Bijbel erop na. Hij las daar over de geboorte. In de tekst staat meerdere keren dat een felle ster boven de geboorteplaats van Jezus stond. Reneke ontwierp een computerprogramma waarmee hij de sterrenhemel van duizenden jaren terug simuleerde. Met dit programma zocht hij naar een uniek verschijnsel aan de hemel: de extreem heldere ster. (Quest) 

DavidReneke

David Reneke (foto: DR) vond De Ster in de simulatiesterrenhemel terug. De planeten Venus en Jupiter stonden zo dicht bij elkaar dat het een felle ster leek en met de vondst van dit heldere licht bepaalde hij de exacte geboortedatum. Quest meldde dit al in 2008.

Wat bleek? De Bijbelse Jezus is 2 jaar jonger dan de historische Jezus. Hij is niet op 25 december in het jaar 0 geboren, maar op 17 juni in 2 voor Christus. Conclusie: onze jaartelling is 2 jaar te laat begonnen. En bovendien vieren we kerst in het verkeerde jaargetijde.’ (Quest)

Zou Reneke, die onder meer publiceert in het Australasian Science Magazine, ook op het congres aanwezig zijn? Zijn naam zie ik niet bij de gasten. Naast de nestor van de geschiedenis van de astronomie, prof. Owen Gingerich van Harvard University, komen onder anderen wel prof. Bradley Schaefer (Louisiana) en de hoogleraren oudheidkunde Alexander Jones (New York) en John Steele (Rhode Island) naar Groningen.

‘De ster van Bethlehem, er zijn maar weinig fenomenen die zo tot de verbeelding spreken. Deskundigen discussiëren al eeuwen over het bestaan van de ster uit het Bijbelverhaal. Nieuwe berekeningen met moderne computerprogramma’s hebben geleid tot een nieuwe theorie over de echtheid van de ster. Dit is de aanleiding voor een tweedaags congres in Groningen op 23 en 24 oktober met internationale specialisten uit onder meer de Verenigde Staten en Engeland.’ (RUG)

Zie: Was de Ster van Bethlehem dan toch echt? (RUG)

en: We lopen 2 jaar achter (Quest)

Illustr David Reneke: A dramatic representation of how the alignment looked with constellations added. Cr. Clay Frost /MSNBC