‘Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?’

THOMAS_KEMPIS

Reve beschrijft in Graf te Blauwhuis de grafsteen van een doodgeschoten jongen: ‘Hij rende weg, maar ontkwam niet, en werd getroffen, en stierf, achttien jaar oud. Een strijdbaar opschrift roept van alles, maar uit het bruin geëmaljeerd portret kijkt een bedrukt en stil gezicht. Een kind nog. Dag lieve jongen.’ Dan richt Reve zich tot God, en vraagt lichtelijk verongelijkt: ‘Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?’

Journalist en schrijver Tobias Reijngoud haalt een gedicht van Reve aan in zijn blog God is een werkwoord. Hij zegt daarin dat de vraag of God bestaat of niet kinderachtig is en bovendien niet erg relevant.

Waar het om gaat is de vraag of ik zélf in staat ben om God in mijn leven te creëren. God schept míj niet, ik schep hém. Of niet natuurlijk, de keuze is aan mij.’

De vraag doet er voor Reijngoud eigenlijk niet toe, zegt hij, want of ik nou in zijn bestaan geloof of niet, waar het om gaat is de vraag of ik in staat ben om hem na te volgen.

Kan ik doen wat hij doet – of in elk geval doen wat er over hem geschreven wordt? Deze vraag geldt niet alleen voor mij, hij geldt voor iedereen. Ook voor atheïsten, sorry… Die noemen het navolgen van God alleen anders. Medemenselijkheid bijvoorbeeld. Of duurzaamheid.’

Geloven is voor Reijngoud niet iets vrijblijvends, hij vindt het hard werken. Niet iets voor alleen op zondagmorgen in de kerk, of voor tijdens de wekelijkse meditatiecursus.

In tegendeel, wanneer navolging centraal staat, wordt religie onderdeel van het leven. Of beter: wordt het de houding waarmee je in het leven staat. Elke dag, elk uur.’

Als puber las Reijngoud Reve en dacht bij het gedicht van Reve: inderdaad, God bestaat niet. En dat Koninkrijk… tja… daar kunnen we natuurlijk nog lang op wachten.

Maar later las ik de teksten van de middeleeuwse monnik Thomas a Kempis, en realiseerde ik me dat ik zelf aan het werk moet. Thomas a Kempis schrijft: ‘Het koninkrijk Gods is in u.’ De paradijselijke toestand van de hemel op aarde is dus niet iets wat ooit misschien een keer ‘als vanzelf’ gaat komen. Het zal niet ‘uit den hogen nederdalen’. Zo gemakkelijk gaat het niet. We moeten het zelf scheppen. Niet later, maar hier en nu. Door niet te haten, door anderen te helpen, door respectvol met de natuur en de aarde om te gaan, en door God na te volgen. Want God bestaat niet, hij gebeurt. Of niet natuurlijk. De keuze is aan ons.’

Zie: God is een werkwoord (Volzin)

Beeld: Thomas@Kempis | Bill Murphy | 1993 | Oil on canvas | 20″x24″ | {BM00111} | Painting  ©1997-2016 i.Murphy | USA

Advertenties

About Paul Delfgaauw

Zinzoeker Paul Delfgaauw, sinds september 2014 student Religiestudies, richting Media & Cultuur. Sinds 2016 Vrije Studierichting, aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (voorheen HGU). Hij verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Eigenlijk al vanaf het moment dat hij tijdens zijn eerste catechismusles de vraag kreeg voorgelegd waartoe de mens op aarde is. Sindsdien grasduint hij door boeken, tijdschriften en kranten die verhalen over zingeving, overtuigd als hij is dat God bestaat of gebeurt en op bovennatuurlijke wijze deel uitmaakt van ons leven. Op kritische wijze volgt hij zin en onzin van religie en filosofie en schuwt daarbij ook het gedachtegoed van het humanisme en atheïsme niet. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd nog meer stof tot nadenken over goden, mensen en hun zoektocht naar elkaar. En met hopelijk begrip voor elkaar.

22 Responses

  1. Jan

    citaat 1: “want of ik nou in zijn bestaan geloof of niet, waar het om gaat is de vraag of ik in staat ben om hem na te volgen.”

    Ja, ja, ja. de logica ten top: ik geloof niet in zijn bestaan en hoe kan ik dan die niet-bestaande god navolgen?

    citaat 2: “‘Kan ik doen wat hij doet – of in elk geval doen wat er over hem geschreven wordt?”

    Hum hum hum, er wordt veel over god geschreven en het spreekt elkaar allemaal tegen. Welke god? Elohim, de manvrouwen? Brahma, Shiva, Vishnu ? Als ik Shiva navolg dan zal ik totaal wat anders doen dan als ik JHWH navolg of Allah. Een goed jihadist bijvoorbeeld blaast christenen op. En een goed katholiek verbrand ketters.

    citaat 3: “Ook voor atheïsten, sorry… Die noemen het navolgen van God alleen anders. Medemenselijkheid bijvoorbeeld. Of duurzaamheid.’ ”

    Ach ach ach, proef ik hier niet een beetje de deontologische kwaadaardigheid van het ascetistiche protestantisme met hum verwerpelijke goed-kwaad dualisme.

    Tobias Reijngoud zou eens Nietzsche dienen na te volgen en al die waanzinnige ideeën van ¨het komende Koninkrijk” en christelijke ethiek met een grote dikke hamer kapot moeten slaan.

    God is een werkwoord, wat een onzin. God bestaat niet en daarmee basta. hihi alweer basta.

    Like

  2. jelle vd wal

    Allerlei toevalligheden leidden er toe dat ik een behoorlijk aantal biografieën van en over 19e eeuwse politici las.
    Die eeuw ligt dicht achter ons, maar niet zo dicht dat archieven niet open zijn, met een enkele uitzondering.
    In die biografieën is er maar één, van de Britse Quaker John Bright, waar ik echt waardering voor kan hebben.
    Bright had maar één doel, een beter leven voor de Britse armen.
    Bij alle anderen, het doet er niet toe of het nu Britten, Fransen of Duitsers waren, speelden heel andere motieven een rol.
    Eerzucht en heerszucht voorop.
    Dat wil niet zeggen dat er geen motieven waren die ik goedkeur, maar die leken zelden op de eerste plaats.
    Wat precies een paradijselijke toestand is weet ik niet, maar dat wij die zullen bereiken zo lang de meeste mensen zijn hoe ze zijn, daar geloof ik niets van.

    Like

  3. Tja, als het geschrijf van Tobias Reijngoud ook meegenomen wordt, welke definitie van “God’ kunnen we dan in de volgende Dikke van Dalen tegemoet zien?

    Like

  4. “God schept míj niet, ik schep hém.”

    God en ik, wij scheppen élkander! Net zo lang totdat wij elkander wórden.

    „Thomas a Kempis schrijft: ‘Het koninkrijk Gods is in u.’ De paradijselijke toestand van de hemel op aarde is dus niet iets wat ooit misschien een keer ‘als vanzelf’ gaat komen. Het zal niet ‘uit den hogen nederdalen’. Zo gemakkelijk gaat het niet. We moeten het zelf scheppen. Niet later, maar hier en nu. „

    Het punt is nou juist dat het wél vanzelf gaat. Overgave heet dat. Doen het niet-doen.

    „Door niet te haten, door anderen te helpen, door respectvol met de natuur en de aarde om te gaan, en door God na te volgen. „

    Ja hoor…we komen weer helemaal bij de christelijke dogma’ s uit. Heb nou eens een keer het lef om de dingen te laten gebeuren. Ga gewoon eens haten, dan kan je voelen hoe haat voelt. Bestudeer die haat eens! Dan zal je wel eerst moeten haten he?

    En waarom altijd maar anderen helpen? Al te goed is buurmans gek. Maar nee….we zullen en moeten dat Koninkrijk Gods binnen treden. Dus doen we lief tegen die naarling van een buurman en helpen we oude vrouwtjes oversteken die helemaal niet naar de andere kant willen. En zo worden we iemand die goedheid faket. Terwijl het je natuurlijke intrinsieke aard is……

    Like

  5. Jan,
    Iedere volksgemeenschap heeft zijn morele regels. Moraal is geen welomschreven wetgeving. Het mag dan zijn dat IS het uitmoorden van andersgelovigen toelaat en zelfs als morele plicht aanbeveelt, dan blijft het toch moorden. Als de westerse landen mensen uitmoorden door een oorlog voor olie, blijft dat evenzeer moorden. Heeft God daar iets mee te maken? Zeer zeker niet. Het is de mens die zijn hebzucht onder controle moet houden. Extremisme veroorzaakt altijd een grote hoeveelheid leed.

    Like

  6. jelle vd wal

    @armandmaes
    Inderdaad, overal zijn regels.
    Maar als moord wordt gezien als een positief iets, is moord dan nog moord ?
    F E Maning, ‘Old New Zealand’, 1887, 1980, Auckland beschrijft op sarcastische badinerende wijze de moraal van de Maori’s.
    Maning staat ook bekend als ‘white Maori chief’.
    Hij legt niet alleen uit hoe waarschijnlijk de Maori moraal van midden 19e eeuw ontstond, hij verheelt ook niet dat hij een zekere bewondering voor die moraal heeft, had.

    Like

  7. “want of ik nou in zijn bestaan geloof of niet, waar het om gaat is de vraag of ik in staat ben om hem na te volgen”

    ???.

    Tja, je zou de empathische vermogens in de mens ook als het goddelijke kunnen benoemen.

    @armandmaes: Het is de mens die zijn hebzucht onder controle moet houden.

    Dat roept vervolgens weer de volgende vragen op, vanwaar de sterke behoefte aan olie en waarom neigen mensen naar hebzucht en extremisme.
    Kinderen zijn al blij met het beschikken over zand of papier met een set kleurpotloden.

    Je zou eens wat dieper in de materie moeten duiken, slechts gaan stellen dat we onze hebzucht onder controle moeten houden volstaat natuurlijk niet, dat is even absurd om te stellen we mogen voortaan geen oorlog meer voeren o.i.d.
    Dat zijn in feite slechts nietszeggende dooddoeners.

    Like

  8. Empathie is de kunde om je in te leven in de gevoelens van een ander. Ik zou dat niet als het goddelijke omschrijven, maar meer als een eigenschap van de egomens.

    Like

  9. Anoniem

    Empathie is je in kunnen leven zonder waardeoordelen. Dat vind ik toch best wel een goddelijke eigenschap i.t.t sympathie en antipathie… De laatste twee zijn imho menselijk, de eerste nadert m.i toch het Goddelijke, mits oprecht…

    -fragmentje-

    Like

  10. @Fragmentje,

    Welnee, het is allemaal ingeprogrammeerd in het brein, het heeft m.i. niets met wat je “als goddelijk wilt benoemen” te maken, want hoe kijk je dan naar iemand met een autistische stoornis wat vaak een sterk gebrek aan empathisch vermogen kan veroorzaken of een gevoelsarme psychopaat, je kunt de afwijkingen zelfs op scans waarnemen.
    Maak er niet meer van dat dat het is. Ook bij dieren is dit gedrag waar te nemen.
    Vanuit de evolutionaire psychologie zijn er uitstekende verklaringen voor aan te leveren.

    Like

  11. jelle vd wal

    Empathie, tja, ik kan me er niet in inleven als anti Zwarte Pieters niet kunnen begrijpen dat schoorstenen zwart waren van roet, en dat daardoor Piet zwart is.

    Like

  12. Empathie is m.i. juist een waarde-oordeel. Het is het indirecte waarnemen van andermans gevoel, wil of beleving. Een vergelijking met de ‘afbeelding’ die je zelf hebt van het desbetreffende gevoel, wil of beleving. Kortom: een mentale voorstelling gekoppeld aan ‘beeld’.

    Je inleven zonder waarde-oordeel, daar bestaat niet eens een woord voor. Het brein doet daar niet eens aan mee. Het is het DIRECTE WAARNEMEN. Op zijns-niveau verbindt je je met een ander mens.

    Hoe ik dat zo zeker weet? Je kan dat ervaren. Het directe waarnemen komt namelijk 1 á 2 seconden eerder dan de empathie. (de tijd die het brein nodig heeft om te conditioneren) Empathie zo is mij gebleken, is een conditionering van het brein. Niks mis met empathie, maar het is niet het echte spul.

    Ik denk dat jij het directe waarnemen bedoelt, @Fragmentje.
    Empathie is noch oprecht noch onoprecht. Het is een (heel erg menselijke) reflex.

    Like

  13. Anoniem

    @Zwerver,

    Je uitleg is helder. In zekere zin kan ik het met je eens zijn. Empathie kan aangeleerd zijn/worden, maar kan ook een gave zijn: een Gods-geschenk, net als ieder ander talent dat ook is.
    EQ, IQ zijn aangeboren en kunnen ont-wikkelt worden, net als fysieke talenten (b.v. bij top-sporters) aangeboren zijn en verder kunnen worden opgebouwd door passie en inzet.
    Er bestaat ook nog een verschil tussen cognitieve en affectieve empathie.

    Direct waarnemen gaat inderdaad vooraf aan empatisch vermogen. Dat ben ik met je eens.

    Overigens is het een misvatting dat autisten en psychopaten geen empatisch vermogen hebben. Afhankelijk van de gradatie van een psychische en/of gedragsstoornis zal een individu in staat zijn om uiting te geven op verbaal of non-verbaal niveau van empathie.

    Empathie zie ik als compassie en ervaar ik in zekere zin als goddelijk. Al geef ik toe dat voor mij taal en begrippen een menselijk waarde-oordeel inhouden en een zekere beperking hebben. Zodra we goddelijk proberen te omschrijven zitten we eigenlijk al gauw ‘vast’ in onze menselijke beperking.
    Goddelijk is te groots om in woorden te vatten 😉

    -fragmentje-

    Like

  14. Anoniem

    @ Jelle vd wal

    Ik ben nog pro- nog contra zwarte piet. Maar vind je het ook niet verbazend dat piet zo zwart wordt van de schoorsteen, terwijl de kleding zo fris en kleurrijk blijft? 😉

    Overigens begrijp ik dan weer niet dat mensen iets tegen hebben op een sprookjesfiguur, omdat ze blijven hangen in een ver verleden van nooit gekende voorouders.

    De film “Twelf years a slave” vond ik dan wel weer indrukwekkend, omdat ik me in kon leven hoe frustrerend het moet zijn voor een autonoom persoon, om speelbal te zijn van wetten bedacht door mensen die zich wanen van een superieur ras te zijn.

    -fragmentje-

    Like

  15. @Fragmentje: Afhankelijk van de gradatie van een psychische en/of gedragsstoornis zal een individu in staat zijn om uiting te geven op verbaal of non-verbaal niveau van empathie.

    Natuurlijk heeft het met verschillende gradaties te maken, (dit bracht ondergetekende ter berde, niet @Zwerver, vandaar dat ik even op jouw commentaar reageer), als een huurmoordenaar (bepaald type gevoelsarme psychopaat) in opdracht iemand door zijn kop schiet en even later gaat lunchen, zou je toch wel kunnen spreken van het volledig ontberen van empathische vermogens.

    Ze hebben van dergelijke mensen ook wel hersenscans gemaakt en registreerden (even kort door de bocht) significante afwijkingen aan de amygdala en de prefrontale cortex.

    Zal de link nog eens opzoeken.

    Like

  16. Anoniem

    @Egbert,
    Dat het brein van een psychopaat anders functioneert is mij bekend. Dat zij empathie volledig ontberen is in recent onderzoek onjuist gebleken:
    https://www.umcg.nl/NL/UMCG/Nieuws/Persberichten/Paginas/Psychopatischemensenkunnenzichwelinleveninanderen,maarnietautomatisch.aspx

    On-topic: het koninkrijk Gods zit in ieder mens…..

    En ik zie bij teruglezen dat een deel van mijn reactie @Zwerver inderdaad een reactie is op wat jij te berde bracht. Ik kan een enorme chaoot zijn 🙂

    -fragmentje-

    Like

  17. @Fragmentje, dit gaat nogal ingewikkeld worden want zo beland je in een discussie over de rol van nature and nurture en het beschikken over een vrije wil. (we kunnen doen wat we willen maar niet willen wat we willen);-)

    Maar afgezien daarvan, als mensen in de ontwikkelingsgang van het brein bepaalde bedrading ontberen of deze zich gebrekkig heeft ontwikkeld door welke omstandigheden dan ook, betreft dat een onomkeerbaar proces met alle gevolgen van dien, (voor zover ik weet hoor) valt daar therapeutisch gezien meestal niet zoveel meer aan te sleutelen.
    Mensen levenslang opsluiten is mij ook niet welgevallig, maar beschik je dan nog andere opties.
    We wachten maar de verdere ontwikkelingen in de psychofarmaca af.

    Like

  18. -Al, wat is, is een stap in de evolutie van de absolute idee van de eeuwige wetmatigheden, de logos ; zodat de rede niet van de werkelijkheid en de werkelijkheid niet van de
    rede verlaten ; een andere logos…een andere ‘god’ …

    Like

  19. Anoniem

    De anoniem die niet uitdrukkelijk Paul vermeldt en alleen met hem in discussie gaat, ben ik dus niet.

    Like

Reacties zijn gesloten.