Evolutie en de zin van ons bestaan

beeldthuisisdekosmos

Het essay Thuis in de kosmos van godsdienstfilosoof en theoloog Taede A. Smedes ‘scherpt de geest van iedereen die hier wel eens over nadenkt of misschien zelfs mee worstelt. Heerlijk filosofisch leesvoer, niet alleen voor verweesde gelovigen, maar ook voor nihilistische atheïsten.’ Een wervend commentaar van wetenschapsjournalist Govert Schilling. ‘In het onmetelijke heelal is de aarde nergens te vinden en komt de mens net kijken. Dat schuurt soms met de menselijke behoefte aan zingeving. Nergens voor nodig, aldus Smedes.’

Volgens Smedes is er geen enkele wetenschappelijke theorie die de mens in de afgelopen eeuwen zo aan het denken heeft gezet, op zoveel manieren en via zoveel wegen en omwegen, als de evolutietheorie: de natuurwetenschappelijke theorie die de ontwikkeling van het leven op onze thuisplaneet Aarde beschrijft en verklaard. Zijn boek kreeg daarom ook als ‘ondertiteling’ mee: Het epos van evolutie en de vraag naar de zin van ons bestaan. Het natuurwetenschappelijke verhaal van de evolutie van het heelal en van het leven op Aarde wordt volgens Smedes door religieuze naturalisten en sommige wetenschappers wel het Epos van Evolutie genoemd.

Hoewel de naam van Charles Darwin (1809-1882) helemaal met deze theorie is vergroeid, was het niet Darwin die het idee introduceerde. Het idee dat onze wereld in ontwikkeling is, is veel ouder dan Darwin en gaat terug tot de presocratische filosofen.’ (Uit: Thuis in de kosmos)

Het was volgens Smedes wel Darwin die voor het eerst aan de hand van talrijke observaties beschreef aan welke wetten en mechanismen de ontwikkeling van het leven op Aarde gehoorzaamt.

Bovendien wees hij al heel subtiel op de implicaties die zijn theorie had voor ons wereldbeeld en mensbeeld. Daarmee raakte Darwin een gevoelige snaar in de ziel van de westerse mens.’

Darwins theorie raakt aan alles wat ons dierbaar is, en daarmee ook aan de vraag naar de zin van alles: de zin van het bestaan, de zin van de kosmos, de zin van mijn en van jouw leven. Ik wil in dit essay laten zien wat voor een grandioze visie in het evolutionaire denken besloten ligt. Een visie die in mijn ogen door gelovigen én ongelovigen gedeeld kan worden, en die hen wellicht kan verbinden in een gedeelde visie op de zin van ons bestaan.’ (Uit: Thuis in de kosmos)

De omschrijving vertelt dat het heelal miljarden jaren geleden ontstond. De eerste sterren kregen vorm en uit hun elementen kwamen planeten voort, waaronder onze Aarde. Niet lang na het ontstaan van de Aarde ontstaat er leven, dat evolueert en waarvan ook de mens een product is. Ons lichaam verraadt nog onze herkomst: 90% van de elementen uit onze lichamen is afkomstig van de eerste sterren.

Dit is het Epos van Evolutie, het natuurwetenschappelijke verhaal waarin verteld wordt over hoe de evolutie van het leven op Aarde ligt ingebed in de evolutie van het heelal. Dit Epos is ook een zingevend verhaal. Smedes stelt dat de mens een speciale plaats inneemt als het organisme waarin de kosmos tot zelfbewustzijn is gekomen. Hij formuleert de contouren van een nieuw wereldbeeld en beschrijft de filosofische en ethische implicaties ervan. Een indringend essay dat, geïnspireerd door wetenschappelijke, filosofische en religieuze inzichten, een radicaal andere manier voorstelt om naar mens en wereld te kijken die tegemoetkomt aan hedendaagse existentiële vragen.’ (Uit: Thuis in de kosmos, cover)

thuisindekosmos

Het Nederlands Dagblad vraagt zich in de kritische recensie van Thuis in de kosmos af: stel dat alles toeval is: deze wereld had er niet hoeven zijn, en wij mensen ook niet; er is geen groter plan, geen God die alles bestuurt; dan is alles uiteindelijk zinloos, toch?

Niet waar, zegt theoloog en godsdienstfilosoof Taede Smedes. Ook als je de evolutietheorie omarmt tot in zijn uiterste consequentie dat alles toeval is, hoef je niet per se nihilist te worden. Het ‘epos van evolutie’ draagt zin in zichzelf, betoogt Smedes in zijn essay Thuis in de kosmos. Daarmee kiest hij een middenpositie tussen de nihilistische atheïst, die mensen oproept zelf zin te scheppen, en de Godgelovige (christelijk, islamitisch of …) die de zin van zijn bestaan beschouwt als van Boven gekregen.’ (Dick Schinkelshoek, ND)  

Volgens Smedes schreef Darwin ook over de invloed van die theorie op zijn levensbeschouwing: dat de evolutietheorie van hem een atheïst maakte, is een hardnekkige mythe.

En nee, Darwin bekeerde zich niet op zijn sterfbed tot het christendom – ook dat is een mythe. Darwin had weliswaar theologie gestudeerd met als doel predikant te worden, maar had dit niet zozeer gedaan vanuit een innerlijke roeping: het was vooral een vlucht geweest.’

Theologie dus als vlucht, maar het was wel de theologie die hem tot de natuur bracht. In de tijd van Darwin waren veel theologen ‘naturalisten’, dat wil zeggen liefhebbers van de natuur die ook de natuur bestudeerden. De bestudering van de natuur was toen nog niet voorbehouden aan natuurwetenschappers (die benaming bestond nog niet), maar was deels een liefhebberij van theologen.’ (Uit: Thuis in de kosmos)

Thuis in de kosmos Het epos van evolutie en de vraag naar de zin van ons bestaan | Taede A. Smedes | Amsterdam University Press | Met illustraties | 100 blz. |  Harde kaft | Februari 2018 | ISBN10 9462987084 | ISBN13 9789462987081 | € 12,50 | Met een nawoord over buitenaardse intelligentie | Ebook via Google Play Boeken € 4,49

Zie voor recensie: Wees heilig, want de evolutie is heilig (Blendle – Nederlands Dagblad)
Beeld: martkinternational.info

Advertenties

About Paul Delfgaauw

Zinzoeker Paul Delfgaauw, sinds september 2014 student Religiestudies, richting Media & Cultuur. Sinds 2016 Vrije Studierichting, aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (voorheen HGU). Hij verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Eigenlijk al vanaf het moment dat hij tijdens zijn eerste catechismusles de vraag kreeg voorgelegd waartoe de mens op aarde is. Sindsdien grasduint hij door boeken, tijdschriften en kranten die verhalen over zingeving, overtuigd als hij is dat God bestaat of gebeurt en op bovennatuurlijke wijze deel uitmaakt van ons leven. Op kritische wijze volgt hij zin en onzin van religie en filosofie en schuwt daarbij ook het gedachtegoed van het humanisme en atheïsme niet. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd nog meer stof tot nadenken over goden, mensen en hun zoektocht naar elkaar. En met hopelijk begrip voor elkaar.

23 Responses

  1. de vraag naar zin van het bestaan is net zo’n vraag als de vraag naar de zin van god. Waarom heeft hij na 14 miljard jaar de mens geschapen? Als je zo’n almachtige god bent, waarom doe je dat niet meteen en waarom zo moeilijk? Dat duidt al meteen op een afwezigheid van een god en juist op het bestaan van toeval. Is er dan geen zin? Nee, maar wij geven als mens zelf betekenis aan de zin van het leven. Dat kunnen wij mensen, omdat wij in staat zijn om vooruit te denken en terug te blikken door dingen op te schrijven en over te geven aan volgende generaties.

    Like

  2. Valere De Brabandere

    -Evolutie…: Al, wat is, is een trap in de evolutie van de eeuwige, wetmatige, absolute idee van de logica, die andere logos of god.
    – Zin… ; en te leven volgens die absolute logica, is dan ook onze enige levenszin en medewerking aan dat transcendent plan .

    Like

  3. joost tibosch sr

    Ook de menselijke werkelijkheid kent voortgaande zinvolle evolutie waarin mensen met hun intellectuele vermogens en vrije inzet een overweldigende natuur steeds beter leren kennen en zorgend leren beheersen en waarin mensen met hun sociaalculturele vermogens en vrije inzet menselijke eenheid trachten te bewerkstelligen.

    Zij, die kiezen voor het geloof in Jezus, zeggen dan dat mensen opgeroepen worden tot uiterste zorg voor de gegeven werkelijkheid en tot steeds grotere menselijke eenheid in de toekomst. De menselijke formulering “geroepen tot zorg en eenheid” in de “gegeven werkelijkheid” is ook in de bijbel tastende verwijzing naar de “Abba Pa” van de jood Jezus die in literaire beeldspraak deze werkelijkheid geeft, oproept tot vrije menselijke inzet en mensen toekomst gunt.

    Like

  4. joost tibosch sr

    Carla (na recensie van Altena)

    Die geweldige natuur “die zich niets aantrekt van de mens(?)” was in evolutie -weten we- wel nodig om in ieder geval de mens voort te brengen..met zijn verantwoordelijkheid voor de natuur. Zou die verantwoordelijkheid in beeldspraak ook geen ver-antwoord-elijkheid kunnen zijn en voor zover menselijk mogelijk “antwoord” op de gewetens”oproep” om in alle beperkte bescheidenheid voor het geweldige “gegeven” leven en natuur te zorgen? Moeten mensen/de mensheid zich door die natuur, hoe geweldig ook, op de knieën laten dwingen?

    Like

  5. Carla

    Joost,

    Met betrekking tot je eerste vraag het volgende: ” De verwondering en de dankbaarheid om het leven, leidt tot een zorgvuldige omgang met alles wat kwetsbaar is. Leven in verantwoordelijkheid, noemt Smedes dat.”
    Dat beaam ik, voor leven en natuur.

    Of mensen/de mensheid zich door die natuur, hoe geweldig ook, op de knieën laten dwingen, vraag je je af?
    Uit hetgeen Taede in zijn boek het licht laat zien, lees noch ervaar ik enige dwang tot….. Waar ik mij wel in herken is : ” Er vallen dan woorden als ‘verwondering’ en ‘dankbaarheid’, ‘nederigheid’ en ‘eerbied’. Het zijn menselijke reacties op het wonder van het leven.”
    Die ervaringen kunnen wellicht gepaard gaan met er een momentje voor op de knieën gaan.

    Like

  6. joost tibosch sr

    Carla

    Wrschl was ik voor jou duidelijker geweest met een gelovige verwijzing naar het oude bijbelse protest tegen verering van natuurgoden en het oude tweede woord met zijn protest tegen afgoderij. De verwondering voor de grootse natuur heeft wat mij betreft meer met het “gegeven” zijn van die geweldige, maar ook riskante natuur te maken dan met blinde verering van de natuur.

    Dat was mijn eerste gelovige reactie bij Altena’s toch duidelijke formulering dat die geweldige natuur zich niets aan de mens gelegen laat liggen (en zoals in het verleden ook in de toekomst buiten de mens zou kunnen) Hoewel ik dat natuurlijk niet zeker weet, geloof ik dat niet, en wel
    op grond van de toch voortgaande evolutie in onze menselijke werkelijkheid.

    Like

  7. @Joost: (en zoals in het verleden ook in de toekomst buiten de mens zou kunnen

    Ik dacht van wel, waarom zou dat niet kunnen, dat is in het verre verleden toch al bewezen, ooit werd de aarde bevolkt door Dino’s, die schijnen 165 miljoen jaar! bestaan te hebben, het is nog de vraag of de mensheid dat zal kunnen evenaren. Het risico van een komeetinslag nog niet eens in aanmerking nemend.

    Like

  8. joost tibosch sr

    Egbert
    Ondanks het ons nu maar al te bekende geweld bij ontstaan van sterren/planeten/natuur in evolutie is er toch maar een mensheid ontstaan die ondanks alle menselijke ellende
    ook nog eens naar toekomst toe evolueert. Ik weet dat jij dat geweld en die ellende
    indrukwekkender vind dan de toch ook onmiskenbare voortgaande evolutie en dat ik het niet met je eens ben.

    Like

  9. Jan

    “is er toch maar een mensheid ontstaan”
    Alsof dat vanzelf gaat: en dat zou dan “evolutie” genoemd worden.

    -Het is de opvatting van het filosofisch materialisme. Met diverse variaties, zoals die van Bert met het proto-pan-psychisme als ontstaanbron, de strikt neoDarministische visie met “onbewust toeval en het overleven van de meest aangepaste”, dan is er opvatting van “er is een schepper-god” die met een soort materialistische mechaniek de juiste beginvoorwaarden en natuurconstanten de machinerie aanzet en dan aan zijn lot overlaat (ik dacht dat Emanuel Rutten zo denkt met zijn toevalberekeningen) en ik heb begrepen van Joost dat hij ook zo denkt, maar dat die god dan steeds bij je is (JHWH) als een Vader (ABBA), maar als ik het goed begrepen nooit een vinger uitsteekt om je te helpen. (geen wonderen tegenwoordig dus)(en de wonderen door Jezus zijn mythen in de zin dat ze niet echt zijn)(Jezus dus alleen als een historisch mens. voorbeeld rol figuur van zeer hoge morele orde)

    -Dan is er de totale andere visie van het filosofisch idealisme. Ook met diverse variaties. Eén daarvan die stelt dat “de mensheid niet is ontstaan”: die was er altijd al. De evolutie werkt dan in de materiële zijde ongeveer als het pan-psychisme en aan de geestzijde als een “involutie”. Het sleutelwoord is hierbij: samsara (het ronddraaien in cirkels). De eeuwige mens (Adam Kadmon) als oorzakelijk goddelijke bewustzijnsbron werkt via zijn creativiteit en door identificatie in de stof en vormt zich (menselijke) lichamen hij “verdwijnt” als het ware in de stof. Daar “ontwaakt” hij in zijn uit zelfgeschapen menselijk lichaam. Op een eenvoudige manier kan je dit zien in de cyclus van geboorte leven sterven en dood. Maar je kan het ook herkennen in de slaap-waak cyclus, de cyclus van het leven van werelden, zonnen, sterrenstelsels. enz enz

    schematisch e-volutie in-volutie
    letterlijk: ont-wikkelen in-wikkelen

    verwijzing in de Joodse mystiek:
    “Adam means Man, which comes from the word Adama(soil,land)-the material he has made from. Kadmon means ancestor.” Dus de geestelijke oorsprong van de stof in menselijk goddelijke zin.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Adam_Kadmon#adam
    https://en.wikipedia.org/wiki/Adam_Kadmon

    verwijzing in het Hindoeïsme:
    de Bhagavad Gita Hoofdstuk 2 vers 12: Ben ik het lichaam of een ziel?
    “Nooit was er een tijd wanneer Ik niet bestond, noch jij, noch al deze koningen; noch zal er in de toekomst iemand van ons ophouden te bestaan.”
    http://bhakti-holland.com/2017/11/29/bhagavad-gita-hoofdstuk-2-vers-12/

    Like

  10. Jan, wat kan je weer ingewikkeld schrijven. Soms raak ik je helemaal kwijt. De basis van ons universum is bewustzijn. Bij de eerste gedachte kunnen de oerknal plaatsen. (oerknal als mythische start van tweeheid) Op evolutionaire wijze heeft dit uiteindelijk geleidt tot de mens. Alles wat tweeheid is verschijnt in bewustzijn, dus ook de mens. Door de creatie in het stof is de mogelijkheid geschapen voor bewustzijn om zichzelf waar te nemen. Dat is ook precies wat er gebeurd: ik neem jou waar en jij mij. Dat wat ik, jij, Joost, en de rest hier zijn, is de mogelijkheid in het stof om elkaar waar te nemen.

    Like

  11. Jan

    @Zwerver
    Dat heb ik totaal niet door: dat ik ingewikkeld schrijf. tja. Ik kan wel sorry zeggen, maar ja: wat moet ik doen om me te verbeteren als ik het zelf niet zie?

    Ik geef een overzicht van verschillende wereldbeelden. En ik krijg soms diepe emoties bij het citeren uit heilige boeken: ontroering. Ik merk dan, dat het door anderen niet zo gevoeld en ervaren wordt. Dat vind ik jammer, ik zou graag de gevoelens van ontroering overdragen. En ik hoop ook reactie te krijgen van de gevoelens van anderen. Bijvoorbeeld door over wonderen te praten bij Joost zijn wereldbeeld. Ik vermoed dat hij een hele lieve vader heeft gehad; dat vind ik mooi.

    Like

  12. Jan

    @Zwerver.
    Ik heb het vaak over een monisme: eenheid in alles. Alles is één. Daarom ga ik er niet vanuit dat zoals jij het zegt: “De basis van ons universum is bewustzijn.”
    Ik ga uit van de eenheid van bewustzijn en stof: ze zijn beide aanzichten van het onkenbare. Ze stromen in elkaar over: emanatie, licht en duisternis. Dat staat in relatie met het geloof in het “zijnde”. En de behoefte van de mens om elke keer wanneer hij een grens ervaart, deze wil oversteken. Dan komt je in een “niet-zijn”. In jouw woorden: het subject en het object zijn één. Dan is de dualiteit toch opgeheven. Waar is dan het bewustzijn? Samengesmolten met het onbewustzijn?
    ??
    Of is er nog een hiërarchisch hogere oorzaak?
    Je ziet dat ik van alles weet en toch niets weet.

    Like

  13. Jan

    “Evolutie en de zin van het bestaan.”
    Hieronder een wezen/apparaat geëvolueerd uit de creativiteit van de geest
    De ervaring van de muziek, komt die nu uit de samenstellende delen?
    De muziek behoort tot de qualia:
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Qualia
    Kan de evolutie vanuit de stoffelijke samenstellende deeltjes gericht zijn op de schoonheid van de muziek??
    De mysticus Kabir schreef:
    “oh vriend, dit lijf is zijn lier.
    Hij spant zijn snaren en ontlokt er Brahma’s melodieën aan.”

    Like

  14. @Jan 12:59

    Ik begrijp wat je bedoelt. Soms raakt een tekst je en voel je een diepe emotie bij een tekst. Mijn ziel beschouw ik als bestaande uit niets en hij flakkert op zo’n moment eventjes op. Ziel is hierbij de gedachte/uitstraling van God, welke ik ten diepste ben.

    Je hoeft jezelf niet te veranderen of te verbeteren. Je hebt nu eenmaal een hoge intelligentie, daar kan je ook niks aan doen. Het aardige van mensen is ook dat ze verschillend zijn. (tweeheid)

    @Jan 13:12

    Ik ben het zowel eens als oneens met je. Bewustzijn en stof bestaan uit elkaar, maken elkaar mogelijk. Maar de tijdelijke Zwerver plaatst het soms ook graag in een tijd/ruimtelijk perspectief. Bij de eerste gedachte waren er twéé objecten. Bewustzijn kon ze waarnemen en van elkaar onderscheiden. Maar daar waar bewustzijn vanaf de eerste dag onveranderd is gebleven, is het de stof welke een evolutie ondergaat. Vanuit mijn klein-menselijke perspectief is het alsof bewustzijn de basis is van het gekende (de stof).

    Maar er is in mijn opinie een hiërarchisch hogere oorzaak, noem het God. De oorzaakloze oorzaak.
    Kan bewustzijn nog gekend worden door het niet-kennen, God kan op geen enkele wijze gekend worden. Geloven in God heeft dan ook geen enkele zin. De mens dient zich af te vragen of God wel in hém/háár gelooft. God is dan ook zomaar een woordje, welke verder volstrekt betekenisloos is en waar geen waarde aan gehecht hoeft te worden. Iedere gedachte er aan besteedt is verloren moeite. Ons is ‘de ander’ gegeven om ons in te ontwikkelen (evolutie).

    Like

  15. Valere De Brabandere

    -Kiezen voor een andere “god”…; niet die of die god, die oneindig dit of dat moet of zal zijn ; maar geloven in de absolute logica, die andere Logos en God ; ‘en daar ook naar leven, dat kan een nieuwe religie en moraal worden…

    Like

  16. joost tibosch sr

    Jan

    Moderne natuurwetenschappen als natuurkunde ,biologie en menswetenschappen als archeologie,geschiedenis geven hen,die daarvan door onze wetenschap en onderwijs op de hoogte zijn gebracht een steeds beter beeld van voortgaande evolutie in natuur en geschiedenis. Occulte en opgeblazen literaire verhaaltjes kunnen daar allang niet meer tegen op!

    Zo weten we met kennis van oude talen ook wat oude namen betekenen, die in de geschiedenis van de levensbeschouwingen voorkomen. Het oud Hebreeuwse Adam uit het bekende nomadenverhaal betekent “man van rode vruchtbare oasegrond”. In het Galilees aramees dat Jezus sprak betekent “Abba” (de koosnaam) papa,Pa. Om tastend de betekenis van de niet uit te spreken JHWH weer te geven gebruikte hij die koosnaam zelf opvallend liever dan het gebruikelijke Elohim,Heer.. In het (rituele) christendom werd dat later “onze Vader” PS Hou nou eens op met die onzin over de Pa van Joost! Ook dat geeft als bij je verhaaltjes over evolutie alleen maar aan hoe slecht je op de hoogte bent!

    Like

  17. Jan

    Joost. Ik wil je niet tegenspreken: je hebt gelijk. Maar wat vind je van deze aanvulling.
    Je zegt het oud Hebreeuwse Adam uit het bekende nomadenverhaal betekent “man van rode vruchtbare oasegrond”. Ik vul dat aan met de verwijzing naar de Kabbalistische betekenis uit de Joodse mystiek: “Adam means Man, which comes from the word Adama(soil,land)-the material he has made from.” Dat (soil,land) versterkt toch jouw “vruchtbare oasegrond”? Zelfs met een positieve connotatie.

    De Joden zijn “op visite geweest” in Egypte en Mozes zou daar machtiger zijn dan de tovenaars van farao met zijn slangen enzo. Hij zal dan wel als deskundige op de hoogte zijn geweest van de mythologie en symboliek daar ter plaatse. Dan heb ik er al op gewezen: de vruchtbare klei kwam (schijnbaar) omhoog als de waterniveau Nijl daalde. Dat werd begrepen als de oorzaak van alles: Atoem die uit de “wateren” oprees, oorsprong van alle goden. Atoem, vruchtbare klei uit van de Nijl, Adam vruchtbare oasegrond: het is é´en pot nat 😉 ( humor: natte kneedbare klei en god vormde adam uit klei… wat te denken van de oud Egyptische god Ptah?
    “Ptah is de pottenbakker onder de goden en ook de brenger van de smeedkunst en de beeldhouwkunst. Hij schiep de mensheid op zijn pottenbakkerswiel en staat de mensheid altijd bij. Hij vormde ze uit klei en blies er een goddelijke vonk in. Van hem wordt ook gezegd dat hij de wereld schiep ‘met gedachten uit zijn hart en woorden van zijn tong’. Hij stond symbool voor stabiliteit en rust.”

    Joost, ik vind mijn bijdrage een versterking van jouw kennis. Ik ga maar niet in op Elohim, dat heb ik al gedaan, dat wordt teveel van het goede. Prachtig deze oude verhalen over de evolutie en de stoffelijke oorsprong van de mensheid. Nu nog de zin van het bestaan dus. 🙂

    Like

  18. Jan

    Wat is de zin van het leven: begeerte.
    Hoe ontsnap je aan het leven: onthechting.

    “En Gods geest zweefde over de wateren en hij begeerde één te worden met zijn schaduwgestalte in het spiegelend wateroppervlak.” (zoiets als Narcissus en Echo weerkaatsing van het zelf)
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Narcissus_(mythologie)

    En kijk eens wat ik gevonden heb naar aanleiding van de opmerking van Joost: mythen en legenden uit Egypte:

    Geleidelijk aan worden ze zich ervan bewust dat de beperkingen van die andere aarde door hen zelf zijn gecreëerd. Ze merken dat ze, wan­neer ze in slaap zijn, niet langer hoeven te lopen van hun huis naar het volgende dorp, want naarmate hun gedachte kracht sterker wordt, zal deze hen gehoorzaam dragen, zoals de jonge vogel kan uitvliegen wanneer zijn vleugels sterk genoeg zijn.

    Maar sommigen vinden het niet prettig dat ze vleugels krijgen; mis­schien smaakt het bier niet zo lekker als wanneer ze wakker zijn. Zij denken: “Dit is geen echt bier. Het smaakt, het ruikt en het ziet eruit als bier, maar als ik denk dat het water is, dan had ik mijn kruik even­goed bij de poel kunnen gaan vullen, waar ook het vee drinkt. Ach, was ik maar weer op aarde, waar bier bier is en niet kan veranderen door gedachten!” Men kan ook zeggen: “Ach, was ik maar weer op aarde bij mijn bejaarde vrouw, met wie ik al dertig jaar rustig samen­leef. Hier is ze een jonge vrouw die zegt dat ze het meisje is dat ik liefhad voordat onze eerste zoon werd geboren… en ze verwacht dat ik haar het hof maak. Ik wil gewoon in de schaduw zitten en mijn bier­tje drinken dat door niemand in water kan worden veranderd!”

    Als zo iemand komt te overlijden, stapt hij, tenzij zijn oude lichaam hem veel pijn bezorgd heeft waardoor hij blij is dat hij een tijdje van ie narigheid is verlost, misschien naar Chnoem de pottenbakker om zo snel mogelijk een nieuw lichaam voor hem op de schijf te laten zet­ten. En als Chnoem dan antwoordt dat hij op zijn beurt moet wach­ten, klinkt de stem van een kind van Set zo zoet als honing in zijn oren: “Chnoem de pottenbakker wordt oud en zijn wiel draait langzaam. Wat jammer toch dat je zo lang moet wachten terwijl alle geneugten van de aarde aan je voorbijgaan! Ik ken een jonge vrouw, haar li­chaam is zo rijp als een vijg van vlak voor de overstroming. Jij zou van haar kunnen genieten… maar nu ben je alleen maar een ziel, een ding zonder substantie! Al probeer je haar uit alle macht het hof te maken, ook al was je een zeer hartstochtelijke geest, dan zou ze toch blijven luisteren of ze de voetstappen van de jongeman uit het dorp verderop hoorde. ”

    De man hoort die verhalen aan, allemaal bedoeld om de verlangens, die alleen kunnen worden bevredigd in het fysieke lichaam, te verster­ken. Misschien zegt de stem: “Chnoem de pottenbakker is wel heel erg oud, en wellicht stopt zijn wiel met draaien voordat jij aan de beurt bent. ….” enz enz

    http://fran.sneeknet.nl/homepage/show/pagina.php?paginaid=78449

    Like

  19. joost tibosch sr

    Jan

    Aan jouw versterking van mijn kennis heb ik niet zo’n behoefte. Jij maakt overal “een pot nat van” en beweert dan dat iedereen het maar “met jou eens en oneens” moet zijn.Wat heerlijk toch voor jou en jouw zin van het bestaan! Hoe ontroerd moet je daar wel niet van worden

    De vruchtbare Nijldelta ken je . Weet je ook dat het Nijlwater door metalen besmet “rood” kon
    worden en Egypte door hongersnoiod in ellende kon raken. \Een oud joods verhaal heeft dat literair gebruikt met als clou de dood van de eerstgeborenen, alles behalve Adam. Het befaamde verhaal van de “tien plagen” aan het begin van Exodus, het grote epos over de bevrijding van de macht van Farao, met dat typisch joodse geloof in een toekomst, niet zomaar, maar ondanks alles!

    Like

  20. Jan

    Joost. Naar aanleiding van de ellende in de wereld in relatie met tot de daardoor vaak onbegrijpelijke zin van het bestaan.
    Een stukje muziek die een diepe ontroerende levende stilte veroorzaakt in de concertzaal. Voel mee : de herdenking van de zielen die heengegaan zijn bij de tsunami op 11 maart, 2011 in Japan “gevoelens” uitgedrukt in muziek.

    Like

Reacties zijn gesloten.