God en de mensmachine

De.MensmachineDetail

In De mensmachine (2018) doet journalist Mark O’Connell verslag van een reis door de wondere wereld van de levensverlenging. In het hoofdstuk Geloof vertelt hij over zijn reis van San Francisco naar Piedmont voor een congres over transhumanisme. O’Connell ontmoet mensen – bij wie je kunt sprokkelen als je een fan bent van multiple religious belonging – zoals een transhumanist tevens wedergeboren christen, een transhumanistische boeddhist, twee mormoonse transhumanisten, iemand met een ‘knipperlichtrelatie’ met het joodse geloof, een praktiserend hermeticus en een oosters-orthodoxe hoogleraar systematische theologie.


Zijn wij de laatste sterfelijke generatie? Wel als het aan het transhumanisme ligt, de wetenschappelijke stroming die zich bezighoudt met radicale levensverlenging door middel van versmelting van mens en techniek. Al in 2048 kan de dood opgelost zijn; een gedachte die niet alleen hoopgevend is, maar ook angstaanjagend. (Uit: De mensmachine)


Een van O’Connells ontmoetingen, hoogleraar Wesley J. Smith, heeft het over ‘transhumanistische zieltjeswinners’ die beweren dat jij of je kinderen dankzij de wonderen van de technologie het eeuwige leven hebben.

En dat niet alleen: binnen enkele decennia zul je in staat zijn je lichaam en bewustzijn te transformeren tot een eindeloos aantal vormen, geschikt voor talloze doeleinden, met het gevolg dat deze zelfgestuurde evolutie leidt tot het ontstaan van een ‘posthumane soort’ met cartoonachtige superkrachten. Op een dag zullen we zelfs bijna goddelijk zijn.’

Smith vertelt over overeenkomsten tussen het transhumanisme en het christelijk geloof en vergelijkt het idee van de ‘Opname’ uit de christelijke eschatologie en het concept van de singulariteit (een hypothetische transhumanistische toekomstvisie, PD).

Beide zouden op een specifiek moment moeten plaatsvinden; beide zullen uiteindelijk tot de definitieve overwinning op de dood leiden; beide zullen een paradijselijke tijd van harmonie in een ‘Nieuw Jeruzalem’ inluiden – respectievelijk in de hemel en hier op aarde; zowel christenen als transhumanistische singularitarianen verwachten te worden toegerust met gloednieuwe ‘veredelde’ lichamen, enzovoort.’

O’Connell put uit publicaties van de hoogleraar die ter plekke achter zijn laptop een artikel in de National Review post over transhumanisme, dat hij een materialistische religie noemt of beter gezegd een wereldbeeld dat uit is op de voordelen van religie zonder een begrip als zonde of de nederigheid van het geloof in een Hoger Wezen te willen aanvaarden.

De transhumanistische boeddhist vertelde dat hij dankzij reïncarnatie in feite al het eeuwig leven had en hoe hij de eeuwigheid gewoon wilde doorbrengen in een beter lichaam dan dat waarmee hij momenteel was toegerust. Er liep ook een raëliaanse massagetherapeut rond die ervan overtuigd was dat het menselijk ras was ontwikkeld door wetenschappers die hier duizenden jaren geleden met ufo’s naartoe waren gekomen.


Transhumanisme is een bevrijdingsbeweging die niets minder bepleit dan een totale onafhankelijkheid van de biologie. Er is ook een andere zienswijze, een gelijkwaardige, tegengestelde interpretatie, namelijk dat die ogenschijnlijke bevrijding in werkelijkheid niets minder is dan een definitieve en complete onderwerping aan de technologie. (Uit: De mensmachine)


Een oecumenische sfeer proefde O’Connell, ook al waren de diverse overtuigingen over en weer onverenigbaar. Hij ziet het transhumanisme als een moderne opleving van religieuze ideeën.


Het transhumanisme wordt wel eens voorgesteld als een hedendaagse opleving van de gnostische ketterij, als een nieuwe, quasiwetenschappelijke voorstelling van een aloud religieus idee. (‘Tegenwoordig,’ zo stelt politiek filosoof John Gray, ‘is gnostiek het geloof van mensen die denken dat ze machines zijn.’) (Uit: De mensmachine)


De Mensmachine

Op het congres was ook een bijeenkomst, georganiseerd door Jason Xu, van Terasem, een geloof of ‘beweging’ gebaseerd op het idee van een ‘persoonlijk cyberbewustzijn’ en op de spirituele kant van zaken als breinemulatie (het uploaden van de herseninhoud om verder te leven als digitale kopie, PD) en extreme levensverlenging. Xu was de eerste die een transhumanistische demonstratie in de VS organiseerde, met spandoeken als ‘Onsterfelijkheid NU’ en ‘Google, doe iets aan de dood’. Hij deelde een gefotokopieerd boekje uit over A Transreligion for Technical Times:

De eerste waarheid van Terasem is dat het een collectief bewustzijn is, dat in het teken staat van diversiteit, eenheid en vreugdevolle onsterfelijkheid.’

O‘Connell werd soms niet echt wijs uit sommige woordenstromen van de aanwezigen, de overweldigende hoeveelheid onversneden beweringen. Hij voelde zich soms overdonderd door de ongebreidelde stortvloed van verkondigingen, zoals:

Daadwerkelijke onsterfelijkheid wordt bereikt wanneer gecodeerde data-emulaties van de werkelijkheid over de Melkweg en het heelal worden verspreid. De natuur wordt geëerd door een herschepping van het verleden en door het onvergankelijke behoud van vreugde en geluk.’

Journaliste Hanna Bervoets noemt De mensmachine sublieme literaire journalistiek over het eeuwige leven. The Sunday Times ‘een even helder als briljant boek. En ook nog grappig, érg grappig’. – Zijn boek leest als een pageturner, regelmatig inderdaad hilarisch.

Bron: Geloof – uit: De mensmachine 

De mensmachine – Hoe we de dood kunnen overleven | Mark O’Connell | Uitgeverij Podium, Amsterdam | € 21,50 | Ebook  € 9,90 | ‘Mark O’Connell doet verslag van een reis door de wondere wereld van de levensverlenging. Hij introduceert de illustere hoofdrolspelers, laat zien welke ideeën zij nastreven, hoe haalbaar die zijn en hoe verstrekkend de gevolgen. Het resultaat is een even urgent als verbluffend boek over de nabije toekomst van de mens.’ (Podium) | De mensmachine in de Engelse versie (To be a machine) werd in 2017 genomineerd voor de prestigieuze Baillie Gifford Prize, de belangrijkste Britse prijs voor non-fictie.

Advertenties

About Paul Delfgaauw

Zinzoeker Paul Delfgaauw, sinds september 2014 student Religiestudies, richting Media & Cultuur. Sinds 2016 Vrije Studierichting, aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (voorheen HGU). Hij verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Eigenlijk al vanaf het moment dat hij tijdens zijn eerste catechismusles de vraag kreeg voorgelegd waartoe de mens op aarde is. Sindsdien grasduint hij door boeken, tijdschriften en kranten die verhalen over zingeving, overtuigd als hij is dat God bestaat of gebeurt en op bovennatuurlijke wijze deel uitmaakt van ons leven. Op kritische wijze volgt hij zin en onzin van religie en filosofie en schuwt daarbij ook het gedachtegoed van het humanisme en atheïsme niet. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd nog meer stof tot nadenken over goden, mensen en hun zoektocht naar elkaar. En met hopelijk begrip voor elkaar.

13 Responses

  1. De mens slaagt erin machines te maken die, op sommige gebieden, krachtiger zijn, sneller zijn, meer kunnen onthouden dan de mens zelf. Toch blijft de mens, in grote mate de controle over die machines/ robotten behouden.
    De mens heeft de tractor en de ploeg uitgevonden die veel sneller de akker kan omploegen. Als de tractor geen brandstof krijgt valt hij stil. De computers kunnen berekeningen maken die veel sneller gaan maar als we de stroom uitschakelen valt hij stil.
    De machine kan veel taken uitvoeren maar blijft onder controle van de mens.
    De mens is het produkt van de natuur die op aarde ontstaan is.
    Ondanks dat we, dagelijks kunnen vaststellen, dat ieder levend wezen ontstaat uit een moeder en meestal ook een vader, blijven sommige mensen geloven in reïncarnatie.
    Onze zintuigen kunnen ons bedriegen. We zien de zon opgaan en ondergaan. Intussen weten we beter.
    Het blijft dus steeds nodig om, schijnbaar vaststaande feiten, te blijven toetsen aan nieuwe kennis.

    Like

  2. joost tibosch sr

    De gebruikelijke literaire opvatting over apocalyptische literatuur is dat mensen elkaar willen troosten en inspireren in het moeilijke en onvoorspelbare menselijke leven. De oude bijbelse Apocalyps deed dat met tijdgebonden beelden van een reddende toekomst uit de eerste eeuw. De transhumane mensmachine doet dat met tijdgebonden toekomstbeelden uit de meest recente tijd.

    Beiden zijn literaire toekomstbeelden en geen voorspellingen van een werkelijke toekomst. Ze zijn bedoeld om mensen met hun mogelijkheden moed te geven bij hun inzet voor de toekomst van mens en wereld. De “jonge vrouw en haar kind” in de oude Apocalyps van Johannes als alle machten overwinnende garantie voor toekomst; onze onstuimig groeiende digitale wereld als nieuwe garantie voor eeuwig leven.

    Met die inspirerende toekomstbeelden moeten mensen het blijven hebben van onvermoeibare menselijk mogelijke inzet voor een onvoorspelbare en met hun vrije wil riskante toekomst. Ze moeten ondanks alles ook toch maar rekening blijven houden met persoonlijke eindigheid.

    Like

  3. Carla

    Laat ik me maar aansluiten bij de mening van The Sunday Thimes. ‘ Grappig, érg grappig.’
    Vooral het plaatje. 😉 Wanneer ik me voorstel dat ik dat ben…..geef me nu dan maar vast een schroevendraaier om alles wat inmiddels aan het rammelen is, weer even vast te kunnen draaien. 😉

    Mocht het toch ooit zover komen dat deze wondere wereld werkelijkheid wordt, laten we dan alsjeblieft niet vergeten iets goeds in te stoppen.

    Liked by 1 persoon

  4. @Valere: -.’’ “ eeuwig leven…” Is. “Eeuwige rust” niet beter ?

    Wie weet hoeft het één het ander helemaal niet uit te sluiten.

    Like

  5. internettoerist

    Valère De Brabandere,

    ***-.’’ “ eeuwig leven…” Is. “Eeuwige rust” niet beter ?***

    Dat is weer heel kort. Ik heb het een tijdje moeten laten bezinken om te achterhalen wat je hiermee bedoelt. 🙂
    Ik denk dat ik je begrijp. Ja, “eeuwige rust” is beter. Het “eeuwig leven” is er al, maar daarom niet rustig. Soms zelfs hel-achtig. 🙂 En met die machines zal het mijns inziens niet aangenamer worden.

    Like

  6. @ Internettoerist,
    …inderdaad met die machines, moderne technologie en internetterroristen, zal het niet beteren… Maar, ja, laten we eeuwige rust koppelen aan eeuwig leven. ..; vraag blijft hoe?

    Like

  7. joost tibosch sr

    Waarom zo kritisch op moderne technologie en internet? Waar we notabene allemaal al uitgebreid van profiteren! Trouwens ook internettoerisme bv lijkt me duidelijk te onderscheiden van internetterrorisme. Als mensen, ook met onze beperkte vrije wil, is het ons geraden om dat onderscheid tussen goed en kwaad te blijven maken …zelfs met de nodige onrust van ons persoonlijk menselijk eindig bestaan.

    Like

  8. @Valere: Klopt, als de anonimiteit gewaarborgd word, profileren mensen zich op een geheel andere wijze dan in real life, je staat er echt versteld van wat je zoal leest, dan nog maar te zwijgen over het inzetten van robots in de bejaardenzorg, enkel de seniele stakkers kunnen hier nog enige waardering voor opbrengen. Alle verandering is niet altijd verbetering.

    Like

  9. De techniek zal mischien in staat zijn bepaalde functies in het lichaam over te nemen bv een kunsthart, een kunstnier enz. Toch blijft de mens een organisch wezen. Levende wezens bestaan uit miljoenen verschillende organismen. Organische wezens ontstaan, hebben een leefperiode en sterven. Dat is een natuurwet en daar kan techniek invloed op uitoefenen maar nooit volledig uitschakelen. We kunnen nooit de miljoenen functies vervangen door technische vervangers. De mens zal dus nooit eeuwig leven.

    Like

  10. @Armand, misschien dat ze de levensduur nog wat kunnen verlengen, maar inderdaad, met organische wezens blijf het een gelopen race, trouwens wie zou nu eeuwig willen leven, wat zou er dan nog echt toe doen.

    Like

Reacties zijn gesloten.