Enige woorden over de ziel

Een ziel heb je nu en dan.
Niemand heeft haar ononderbroken
en voor altijd.
Dagen en dagen,
jaren en jaren
kunnen zonder haar voorbijgaan.

Soms verwijlt ze alleen in het vuur
en de vrees van de kinderjaren
wat langer bij ons.
Soms alleen in de verbazing
dat we oud zijn.
Zelden staat ze ons bij
tijdens slopende bezigheden
als meubels verplaatsen
en koffers tillen
of een weg afleggen op knellende schoenen.

Bij het invullen van formulieren
en het hakken van vlees
heeft ze doorgaans vrij.
Aan een op de duizend gesprekken
neemt ze deel,
maar zelfs dat is niet zeker,
want ze zwijgt liever.

Wanneer ons lichaam begint te lijden en lijden,
verlaat ze stilletjes haar post.
Ze is kieskeurig:
ziet ons liever niet in de massa,
walgt van onze strijd om maar te winnen
en van ons wapengekletter.

Vreugde en verdriet
zijn voor haar geen verschillende gevoelens.
Alleen als die twee zijn verbonden,
Is ze bij ons.

We kunnen op haar rekenen
wanneer we nergens zeker van zijn,
maar alles willen weten.

Wat materiële zaken betreft
houdt ze van de klokken met een slinger
en van spiegels, die vlijtig hun werk doen,
ook wanneer niemand kijkt.

Ze vertelt niet waar ze vandaan komt
en wanneer ze van ons verdwijnt,
maar lijkt zulke vragen beslist te verwachten.

Het ziet ernaar uit
dat net als wij haar
zij ons ook
ergens voor nodig heeft.

Wyslawa Szymborska

Uit de bundel Het moment (2003)

Advertenties

31 Responses

  1. Chossie! Laat ik nou al vanaf mijn 17de (toen begon ik zelf na te denken) tot aan mijn 84ste het geheel zonder ziel gesteld hebben!
    Als 17-jarige al besloot ik dat er niet getoverd wordt in de natuur dus dat God ‘Sinterklaas voor volwassenen’ was, en dat ik ook niets van een bijbehorende ‘ziel’ in mijn lijf bespeurd had.
    Veel later begreep ik de herkomst van dat concept ‘ziel’: toen ik antropologische info tot me had genomen. Als een Vroege Mens-vrouw gedroomd had over haar overleden moeder, zag ze die gewoon bezig en met haar praten. Als Vroege Mens-vrouw was ze er van overtuigd dat haar moeder, wier lijk ze gewoon mee had opgepeuzeld/begraven-maar-haar-hersenen-mee-had-opgepeuzeld/ in een boom gehangen en door de mieren had laten oppeuzelen op haar botten na die ze naderhand had fijngestampt en door de plantain-pap geroerd mee had opgegeten-zodat-zij-in-haar-kon-voortleven — kortom, om het even welke vorm van overlijdensritueel zij met haar moeder had meebeleefd — dat haar moeders ‘ziel’ er blijkbaar nog steeds was. Want in haar droom was er nog steeds. Het concept ‘ziel’ is echt oeroud, en de meeste ‘wilde stammen’ kennen meerdere zielen en sommige zelfs zeven verschillende, in ieder mens.
    Maar voor mezelf heb ik aan mijn geestvermogens (spiritualiteit), of wat ik hetzelfde vind, mijn verstand (ratio), genoeg. Ik ben er nog steeds!

    Like

  2. Jan

    Grappig, de laatste tijd staat er al snel: “Reacties zijn gesloten.” en de ziel staat al meer dan vier jaar open !!! 🙂 Ik vermoed dat Paul strenger is geworden en de ziel is vergeten. 🙂

    Like

  3. Enige woorden over de ziel.

    De term ziel wordt door de verschillende religies anders geïnterpreteerd, vaak (onder andere in het christendom) als het ondeelbare en onsterfelijke deel van de mens, diens essentie. (wiki)

    De essentie (latijn: essentie, van esse, zijn) of het wezen is filosofisch gezien de aard van iets, datgene wat kenmerkend is voor iets. (wederom wiki)

    Het zijn is dus de ziel! Geen wonder dan dat de ziel zich soms jaren niet laat zien. De ziel (zijn) flikkert pas op in het niet-zijn.

    Like

  4. Ik zie dat ik een grappige typo heb gemaakt. Het had ‘flakkert’ moeten zijn, maar het ‘zijn’ flikkert ook op in het niet-zijn…..

    Dat wat op flakkert is de liefde.

    Like

  5. Jan

    @franscouwenbergh
    Een fles kan een ziel hebben, de loop van een pistool heeft een ziel, waarom zou dan een mens geen ziel kunnen hebben?

    Bovendien heb je mensen die “bezield” zijn. Waar komt die bezieling dan vandaan?

    Je schrijft: “Het concept ‘ziel’ is echt oeroud, en de meeste ‘wilde stammen’ kennen meerdere zielen en sommige zelfs zeven verschillende, in ieder mens.”

    De indeling in zeven “zielen”, zoals je het noemt, komt niet van “wilde stammen” maar van het boeddhisme. Dat is volgens mij een cultuur met een hoogte waar de huidige westerse cultuur nog wel enige honderden jaren voor nodig heeft om dat te bereiken. Maar daar mag je best anders over denken. 🙂
    Ik krijg de indruk dat je het woord “ziel” als een entiteit ziet. Net als de inleiding hier, “dat je een ziel af en toe -hebt-” Je kan een -ziel- niet “hebben”. Ieder mens -IS- zelf de bezieling. De innerlijke bewuste subjectiviteit.

    Nader inzicht over de (zogenaamde) zeven zielen die volgens mij niet zijn te ontkennen omdat ieder mens dat in zichzelf kan herkennen. (tussen haakjes de term in het Sanscriet, om na te pluizen in relatie tot de filosofie van het Boeddhisme)
    1. Het “zelf” (atman).
    2, Wijsheid (buddhi).
    3. Denkvermogen (manas).
    4. Begeerte (kama).
    5. Energie (prana).
    6. Lichamelijk vorm (ligua sarira).
    7. Stoffelijk lichaam (sthula sarira)

    En zo is het met de meeste “zielen” in de diverse culturen. Heeft niks met “wilde stammen” te maken. Wat betreft natuurvolkeren, die ervaren de eenheid van de natuur/god. Bij ons zijn het slechts theorieën, zie:
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Eenheid_(algemeen)#Theoretische_kleinste_eenheid

    Prettig dat jij het met alleen ratio en spiritualiteit doe. Botsen ze wel eens?

    vriendelijke groet van Jan.

    Like

  6. Enige woorden over de ziel

    Ziel, als jij geheimen wilt leren
    Leg dan af je schaamte en je waardigheid.
    Het kan jou niet schelen wat de mensen zeggen.
    Verdiep je niet in wat je wilt weten.
    Maar weet wat je liever niet zou weten.

    Er is een spiegel in ieder mens.
    En ieder mens kijkt daar in.
    Het weerspiegelt je zelfbeeld.
    Verlaat huis en haard en de maan kust stiekem de minnaar.

    Liked by 1 persoon

  7. Jan

    @franscouwenbergh
    Bij je zoektocht naar de zeven zielen van de “wilde stammen”, verwees ik je naar de zevenvoudige samenstelling van de mens. Als aanvulling op je antropologische info die je tot je had genomen, lijkt me dat interessant voor je.
    Om je bij het zoeken te helpen:
    http://www.theosofie.net/onlineliteratuur/ow/b.html#1

    De Sanscriet woorden zijn in dezelfde woordentolk te lezen inhoudsopgave:
    http://www.theosofie.net/onlineliteratuur/ow/inhoud.html

    Erg handig is deze occulte woordentolk van Godfriet de Purucker. Hij is echt geen dansende wilde met een botje in zijn neus, om even bij het beeld te blijven dat je suggereerde. Hij sprak Engels, Duits en Frans en leerde Grieks, Hebreeuws, Italiaans, Spaans, Angelsaksisch en Sanscriet.

    Er is heel wat te zeggen over “zielen” !!

    Like

  8. Hoe verhoudt het ego zich eigenlijk tot de ziel? Laten we eerst eens vast stellen wat het ego is. Het ego is de mens welke in de stof geboren is. Dat ben ik! De bestuurder van mijzelf. Mijzelf als afgescheiden identiteit. Het mannetje wat in mijn hoofd huist. De beter-weter. Degene die gehecht is. Degene die ge-aard is in het aardse bestaan.

    Maar wat is de ziel dan eigenlijk? De ziel is geen statisch iets, maar de bezieling, de bevlogenheid, de hartstocht zélf. De ziel maakt gebruik van het ego (de ik-maker) om te evolueren zonder voorbestemd plan.

    Het ego is ook geen polariteit van de ziel. Zo van: ego is slecht en de ziel kan daar van leren om tot iets hogers te komen. Nee, een mens kan ook bezield zijn van haatgevoelens, van hebzucht of seksuele perversie. Dat mag jij allemaal zelf weten.

    Like

  9. En hoe verhoudt de geest zich tot de ziel, het probleem is dat dergelijke termen zich nogal lenen voor een vrij brede interpretatie vaak inherent aan het gehanteerde mens en wereldbeeld.

    Op die wijze beland je in een gesprek hierover al snel in een Babylonische spraakverwarring.

    Like

  10. Egbert, de geest is de denker, dat ben jij zelf. Dat noemde ik in mijn voorgaande reactie ego.
    De menselijke geest wordt voortdurend door God gedacht. Zodoende is er steeds zowel individualiteit als ongedeeldheid. De ongedeeldheid kan de individuele mens trachten te verwezenlijken en dan wordt hij begeesterd(!) door liefde. De bezieling (ziel) van het individu is dan ongedeeldheid.

    Maar het individu kan ook bevangen zijn door zucht naar rijkdom, dan is hebzucht zijn bezieling. (Gedeeldheid, je kan immers alleen rijk worden door de vruchten van andermans arbeid te roven. Zo ontstaat de arme en de rijke.)

    In mijn filosofie is dan ook alles “wat is” geestelijk (mentaal) van aard. Van het kleinste insect tot het grootste sterrenstelsel. Dat geeft een totaal andere benadering dan het Swaabisme, die er van uit gaat dat het denken ontstaat door neuronen gepruttel.

    Like

  11. @Zwerver: Je bevestigt met je post wat ik al schreef, dus in jouw specifieke mens en wereld beeld staat de geest voor alles wat mentaal van aard is en wat je er verder nog over schrijft, dat de menselijke geest door God wordt gedacht, dus jouw stukje waarheid.

    Sadhguru zou zeggen: How do you know?
    Ik heb wel iets met deze no-nonsense benadering.

    De menselijke geest beschikt ook over het vermogen om ongebreideld te fantaseren.

    Zonder neuronengepruttel zat je hier trouwens echt niet te schrijven, tenzij je een wezen van onstoffelijke aard bent, de software kan nu eenmaal niet zonder de hardware.

    Like

  12. Enige woorden van Hermes over de ziel: ‘Het gezichtsvermogen van het lichaam is het oog, maar dat van de ziel is de geest. Evenals een lichaam dat geen ogen heeft niets ziet, zo is een ziel die geen geest heeft blind.’

    Makarios de Oudere zei ook zoiets.

    Like

  13. Ik ben een tijdje vaak bij dementerende mensen op bezoek geweest, waarvan een een vriend was.
    En gevoelsmatig constateerde ik dat hun bezieling/ziel nog aanwezig was. Maar de ziel is blind geworden. Degene die er mee rond loopt heeft het er maar mee te doen. Wat ik er van geleerd heb is dat dementie als draaglijk of ondraaglijk wordt ervaren afhankelijk van hoe je bént. De wet van oorzaak en gevolg doet zich gelden. Ieder mens is schepper/kunstenaar/bedenker van zichzelf. Je bent met een creatie bezig die je zelf bent en die voortdurend wordend is. Of juist niet natuurlijk, dan leef je maar wat raak. Maar klaag dan ook niet over de uitkomst.

    Like

  14. [Wat ik er van geleerd heb is dat dementie als draaglijk of ondraaglijk wordt ervaren afhankelijk van hoe je bént].

    De aandoening heeft meestal een vrij progressief verloop, dus op een gegeven moment beland je in een fase dat je jezelf niet eens meer realiseert dat je dement bent, mijn vroegere buurvrouw die tot op hoge leeftijd zelfstandig heeft gewoond, (ze is vierentachtig geworden) was in haar actieve leven hoofdverpleegster in een bejaardenhuis en vertelde me wel eens dat er ook sommige zwaar dementerende mensen verbleven die de hele dag wat in de stoel zaten te doezelen zonder nog enig besef van wat dan ook. Dus weinig tot geen bezieling meer aanwezig, lijkt me, ik begrijp jouw reactie in deze ook niet helemaal.
    Wat zou je ze nu kunnen verwijten,
    Ze hadden gewoonweg pech met hun genetisch paspoort.

    Like

  15. @Egbert

    Ik verwijt niemand iets. De bezieling van een mens is de optelsom van al je ervaringen in dit leven en je reacties daar op. Jij en ik veroorzaken ons zelf. Met het resultaat moet je leven en dat is geen straf of beloning, het vloeit uit zichzelf voort. En voor wie zich afvraagt waar die ziel zich bevindt, dat weet ik ook niet. Net zo min als ik weet waar mijn geweten zich bevind. Of waar geestelijke pijn zich bevind. Ook ik kan dement worden, ik zou niet weten waarom ik uitgesloten zou zijn daar van. Maar dan ga ik mét die bezieling de dementie in. Maar de ogen van de ziel (mijn geest) is buiten werking.

    Mocht er iets als reïncarnatie bestaan. (En dat denk ik wel) Dan komt de bezieling gewoon weer mee. Maar ook dan zijn geestelijk de ogen weer gesloten als baby. Langzaam gaan ze weer open en dan kan ik wederom van de bezieling gebruik maken.

    Like

  16. @Zwerver: [Jij en ik veroorzaken ons zelf. Met het resultaat moet je leven en dat is geen straf of beloning, het vloeit uit zichzelf voort.]

    Je hebt ook te maken met omgevingsfactoren waar je geen grip op heb en die nogal destructief voor je kunnen uitpakken, zoals geboren zijn als Jood in Duitsland wat zich later als een totalitaire staat zou ontwikkelen of in de Sahel waar door de aanhoudende droogte zoveel mensen van de honger zijn omgekomen, zie je dat dan als een vorm van groepskarma, een term welke reïncarnatie gelovigen ook wel frequent hanteren, terwijl wij hier in het welvarende naoorlogse Europa toch weinig te klagen hebben, waar we dat dan aan te danken hebben.
    Maar dat alles maar op blind toeval berust vind ik overigens ook wel weer een moeilijke gedachte.

    Like

  17. Carla

    Waar bezieling zit……vraag het me niet. Bezieling kan wel ervaren worden. Zoals ik dat zag bij de verzorging van demente medemensen. Geen besef van wat dan ook, lees ik. Ik zag besef van de gevolgen van een liefdevolle aanraking, een verzorgende hand, ik zag besef van het genot van een lepeltje soep of koffie. Wij veroorzaken m.i. niet alleen ons zelf maar elkaar.

    Toen ik bij mijn zeer demente moeder een babypop in haar armen legde…..mensenkinderen…..wat een besef van liefdevolheid bloeide er in haar op. ‘De ogen van haar ziel’…..stonden wagenwijd open , ze zag, voelde en genoot.

    Mijn ervaring is dus dat daar waar de geest aan het uitdoven lijkt, wij kunnen uitdelen van die van ons.
    En ben er van overtuigd dat, hoe dan ook, het ontvangen wordt.

    Like

  18. Meister Eckhart, de christelijke mysticus, noemt de ziel ‘het oog waarmee de mens God ziet’.
    Eckhart zegt ook: ‘Het oog waarmee God de mens ziet, is hetzelfde oog als waarmee de mens God ziet’.

    In Eckhart zijn filosofie is de ziel het ‘zien’ (oog) zelf. Hermes zegt dat de menselijke geest het oog van de ziel is. Samen betekend dit dat de ziel een middelaar is tussen God en mens. In de normale menselijke verhoudingen ‘ziet’ ego (ik) ego (jij). (Ik zie jou en oordeel over jou en zo bevestig ik mijn verenkelt bewustzijn)

    Je zou ook kunnen zeggen dat je de menselijke geest in dienst kan stellen van je ziel. Dan transformeer je ego’s oog gaandeweg naar God’s oog. Of het interesseert je allemaal niks en dan blijf je met ego’s oog kijken. Dan stel je je menselijke geest in dienst van je eigen genot, hebzucht en zo.

    Like

  19. Trouwe Lezeres

    Zwerver, je zegt: …..’Maar de ogen van de ziel (mijn geest) is buiten werking.’ Dat weet ik nog zo net niet….
    Ik denk dat de ogen van de ziel van iemand die dementerend is ook ergens anders op gericht kunnen zijn zoals met het verwerken van het verleden of met het zich voorbereiden op de toekomst na de dood.
    Ik heb meegemaakt dat een demente vrouw met haar ziel steeds even leek te verblijven in het domein waar ze na haar sterven naar toe zou gaan.
    Regelmatig, na een periode waarin je even geen contact met haar kon krijgen, vroeg ze aan haar zuster waar ze een erg nauwe band mee had of ze ook mee ging naar ‘het andere land’. Ze sprak erover alsof ze het daadwerkelijk gezien had. Tijdens haar leven is ze nooit naar een ander land geweest, wilde dat zelfs niet eens overwegen, dus het was niet aannemelijk dat ze een ander land hier op aarde bedoelde.
    Tijdens haar sterfproces kreeg haar zuster, die elders woonde, een droom-visioen dat haar demente zuster voor een rivier stond. Op de andere oever stonden allerlei mensen klaar om haar op te vangen. Het was duidelijk dat ze op het moment dat ze de rivier over zou gaan, deze wereld zou verlaten. Een half uur later stierf ze, in aanwezigheid van haar zuster.
    Als men voldoende tijd heeft, goed luistert en opmerkzaam is kan men ook gewaar worden dat men bezig is met het verwerken van het verleden. Zie ook https://www.woordlicht.nl/pdf/2008_mrt14_stemmen_vd_ziel.pdf

    Like

  20. Trouwe Lezeres, de ervaring zoals ik die heb gezien keert een dementerende mens terug naar “zoals hij is”. Dat noem ik dan bezieling of ziel. De heldere geest waar wij normaliter over beschikken fungeert soms ook als een ‚kurk’ op de ziel. (De geest wil bewust niet zien) De geest blokkeert dan datgene wat er op de ziel geschreven is. Bij dementie vervalt de kurk-functie. De mens in kwestie is onmachtig en dat wat er op zijn of haar ziel geschreven staat komt naar boven. Dat past ook in het bericht wat Carla schrijft. Liefde voelen voor kinderen is ook een bezieling. En het past ook in het verhaal van Hans Siepel. Want hóe wij bezield zijn, dat verschilt natuurlijk per individu. Onverwerkte trauma’s uit het verleden komen ook naar boven in de dementie.

    Wat het andere gedeelte van je bericht betreft: onze geest kent diepere lagen dan onze dagdagelijkse geest. Als het sterven nadert komt deze uit de diepte naar boven. De verwarde geest van een dementerende mens heeft deze diepere lagen ook en dezen zijn niet aangetast. Maar als -zoals in het verhaal wat jij verteld- de dementerende weer even in onze wereld terug komt, dan zal haar verwarde geest het vertalen zoals jij beschrijft.

    Mensen die om de stervenden en/of dementerenden heen staan worden enigszins mee genomen in het proces: men wordt ontvankelijker voor visioenen. In de kern is het stervensproces een teer en mooi proces om mee te (mogen) maken. Mits we onze emoties kunnen hanteren, want we gaan iemand (in de vorm) kwijt raken. Meegesleurd door emoties kan een stervensproces erg zwaar zijn om aan te zien. Kunnen we daar mee om gaan, dan gaan de direct betrokkenen bij het stervensproces intuïtiever worden. En kan je tot het einde mee gaan met de stervende.

    Om herbeleven in een toekomst te vermijden is het raadzaam om in je eigen angst af te dalen om een eventueel verleden te verwerken.
    Een rustige, geleidelijke afdaling in de angst zonder je er mee te vereenzelvigen. Met een gezonde geest kan je daar goed sturing aan geven en kan je er de tijd voor nemen welke je nodig acht. Maar dat is uiteraard een individuele zaak.

    Like

  21. Trouwe Lezeres

    Zwerver,
    Ik kan me er goed in vinden, in wat je geschreven hebt.
    Het woord ziel is een lastig begrip, het wordt wereldwijd gebruikt maar een heldere, eenduidige beschrijving ben ik nog niet tegengekomen. Die van jou, ‘zoals iemand is’, met of zonder kurk op de ziel spreekt me wel aan. 🙂

    Like

  22. Trouwe Lezeres,

    Ik vind het zelf ook moeilijk om er een begrip van te hebben. Uitspraken zoals van Meister Eckhart of Hermes helpen mij erbij om mentaal te begrijpen over wat ik in mijzelf aantref. De kreet ‘zoals iemand is’ slaat immers ook weer terug op het begrip ‘zien’ of ‘oog’ wat Eckhart hanteert. De wijze waarop we zien bepaalt ‘hoe we zijn’. En op de wijze van zien hebben we weer invloed met ons eigen geest. (Of juist niet natuurlijk als we ons afsluiten)

    En op Paul’s blog zijn we bezig met onze geest. Ik vind dat een waardevolle wijze om je zelf te ontwikkelen. Lang leve de zegeningen van het internet!

    Like

  23. Quote Hermsen Joke (Volkskrant): Het is jammer dat Visser die ondoorgrondelijkheid aan het einde van zijn essay met behulp van het werk van Meister Eckhardt toch met een ‘godheid’ wil bekleden. De ziel reduceert hij dan tot een soort nulpunt van onze persoonlijkheid, dat wil zeggen datgene wat overblijft als we ons ontdoen van alle ervaringen, verlangens en wilsbepalingen, zeg maar van onze individualiteit.
    Precies op dit ‘lege gemoed’ van de ‘armen der geest’ kan een vonk van God overspringen. Het kan zijn dat de paradox het mysterie van de ziel is, maar zoals Visser het nu benadert moet hij precies op het moment dat hij de ziel in het vizier krijgt datgene opgeven waar deze aanvankelijk garant voor stond, namelijk onze ‘aller-individueelste’ individualiteit.

    ——————————–

    Dat is helemaal niet jammer. De ziel is in zijn allerdiepste essentie juist leeg (God’s oog). Wij mensen vullen zelf de ziel in (Ego’s oog). Waarmee beide stellingen waar zijn en er zowel gedeeldheid als ongedeeldheid is.

    Like

  24. Als de ziel zichzelf ledigt
    wordt deze gevuld door de adem van het universum
    Het zekerste teken dat je gestorven bent

    Dingen gebeuren vanzelf
    als je maar de mogelijkheid creëert om te ontvangen.
    Zien en gezien worden.

    Like

Attentie. Er kan gemodereerd worden

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.