Het argument vanuit het bewustzijn

Het is duidelijk dat op enig moment in de ontstaansgeschiedenis van de kosmos het bewustzijn zijn intrede deed. Elk mens en vele dieren op aarde beschikken over dit bewustzijn. Dit valt zoals gezegd niet te ontkennen.

door Emanuel Rutten, filosoof

De vraag is nu wat de oorsprong is van dit bewustzijn. Dat bewustzijn hetzelfde zou zijn als materie is buitengewoon onwaarschijnlijk. Onze gevoelens en gedachten hebben immers geen massa, geen volume en geen dichtheid. Omgekeerd hebben bewuste mentale ervaringen allerlei eigenschappen die bewegende materiedeeltjes niet hebben, zoals het in zichzelf verwijzen naar iets anders en het geladen zijn met betekenis. Bewuste ervaringen en bewegende materie kunnen daarom niet aan elkaar gelijk zijn. Het is dan ook niet redelijk om te beweren dat onze innerlijke gevoelens en ervaringen, zoals het beleven van muziek of het voelen van verdriet, niets meer of minder zijn dan groepjes vurende neuronen.

Ook is het onredelijk om te stellen dat het bewustzijn wordt veroorzaakt of geproduceerd door onbewuste stof. De suggestie dat stof of materie bewustzijn kan voortbrengen, gaat diepgaand in tegen onze intuïtie. Maar dat niet alleen, we kunnen ons zelfs geen enkele redelijke voorstelling maken van de wijze waarop deze productie zou moeten plaatsvinden. Je kunt miljarden materiedeeltjes in een ton stoppen en vervolgens miljarden jaren gaan schudden, maar nooit zal er hierdoor op een dag opeens bewust mentaal leven ontstaan in die ton. Toch willen geloven in een magische spontane creatie van bewustzijn is dan ook niets meer dan een vorm van wensdenken.

Als bewuste ervaringen een product zijn van materiële processen, volgt daar bovendien uit dat ons mentale leven slechts een bijverschijnsel is van deze autonoom verlopende processen. Het doet er niet toe wat je zelf bewust besluit. Uiteindelijk zijn het alleen vurende neuronen die bepalen wat je zult gaan doen. Het idee dat onze bewuste besluiten op zijn minst mede bepalend zijn voor ons handelen is dan een totale illusie. Dit gaat echter radicaal in tegen ons zelfbesef. We zouden dit alleen moeten willen accepteren als daar een heel dwingende reden voor is. Maar dat is nou juist precies wat er ontbreekt.

De herkomst van bewustzijn kan dus niet gelegen zijn in onbewuste materie. De oorsprong van het bewustzijn in de kosmos moet daarom iets zijn wat zelf ook bewust is. Er is dus een bewuste oorzaak van het bewustzijn in de kosmos. Deze bewuste oorzaak kan naast bewust niet ook nog iets in de kosmos zelf zijn. Dan zou namelijk al het bewustzijn in de kosmos veroorzaakt zijn door een bewustzijn in de kosmos. Dat is echter onmogelijk. Niets veroorzaakt immers zichzelf. Om jezelf te kunnen veroorzaken moet je er immers al zijn. Maar dan kun je jezelf niet meer veroorzaken.

Kortom, de verklaring voor het bestaan van bewustzijn in de kosmos is redelijkerwijs gelegen in een bewust wezen dat buiten de kosmos bestaat en op enig moment bewustzijn in de kosmos bracht. Dit bovennatuurlijke bewuste wezen is de ultieme verklaringsgrond en oorsprong van al het bewustzijn in de kosmos en mag dan ook met recht God genoemd worden.

Uit: Rationele argumenten voor het bestaan van God (ThePostOnline, 18 maart 2016)

Advertenties